Tussentijdse resultaten Enquête Stop het Stigma
Belangenorganisatie Opiaten Afbouwen ontvangt al langere tijd signalen van mensen die zich in de zorg negatief of respectloos behandeld voelen vanwege hun gebruik van opiaten op doktersrecept.
Met de Enquête Stop het Stigma brengen we deze ervaringen in kaart. Niet om te beschuldigen, maar om zichtbaar te maken wat er gebeurt, welk effect dat heeft en wat volgens patiënten nodig is om de zorg menselijker en effectiever te maken.
Dit zijn de eerste, voorlopige resultaten van de Enquête.

Worden mensen anders behandeld sinds zij opiaten gebruiken?
Veel respondenten geven aan dat zij sinds zij zijn gestart met opiaten door hun zorgverlener minder respectvol of veel minder respectvol worden behandeld dan toen zij nog geen opiaten gebruikten.
Een aanzienlijk deel ervaart dat hun zorgverlener hen anders benadert dan andere patiënten.
Communicatie en begrip
Veel mensen geven aan dat er vaak al bij voorbaat een afkeurend oordeel lijkt te bestaan
Begrip of empathie voor problemen met afbouwen ontbreekt.
Weinig belangstelling wordt getoond voor de redenen waarom afbouwen niet lukt.
Daarnaast voelen meerdere mensen zich onprettig behandeld wanneer een afbouwdoel niet wordt gehaald.
Labels en discriminatie
Respondenten vertellen dat zij:
Het gevoel hebben dat de arts meer aandacht heeft voor het afbouwen dan voor hen als persoon.
Eén of meerdere keren zijn bestempeld als “verslaafd” of “junk”, of zo zijn behandeld.
Voorbeelden die genoemd worden:
“Je bent een verslaafde.”
“Mijn medicatie werd ‘drugs’ genoemd.”
“Er werd gezegd dat ik alles zou zeggen om meer te krijgen.”
Gevoelens en impact
Veelgenoemde emoties zijn onder andere:
Boosheid, verdriet, een gevoel van minderwaardigheid, schaamte, frustratie. Een gevoel van minderwaardigheid. Het gevoel niet gehoord te worden. Angst, paniek, onzekerheid over het herstel.
Deze gevoelens zorgen ervoor dat mensen zich minder vrij voelen om eerlijk te zijn over hun gebruik.
Stigmatisering heeft aantoonbare gevolgen voor het afbouwproces.
Stigmatisering maakt het afbouwen over de hele linie moeilijker.
Stress komt veel voor.
Mensen gaan sneller afbouwen dan hun lichaam aankan,om er zo snel mogelijk vanaf te zijn.
Sommigen voelen zoveel druk dat ze cold turkey stoppen.
Sommigen gaan juist meer gebruiken door stress.
Meerdere respondenten geven aan dat hun afbouwresultaten waarschijnlijk beter waren geweest zonder deze negatieve ervaringen.
Vertrouwen in de zorg
Veel mensen melden daarnaast dat hun vertrouwen in de betreffende zorgverlener is afgenomen. Dat zij om die reden soms afspraken uitstellen of afzeggen, ook omdat ze er erg tegenop zien om hun behandelaar te spreken.
Hun vertrouwen in zorgverleners in het algemeen is minder geworden.
De antwoorden komt naar voren dat stigmatisering uiteindelijk kan leiden tot zorgmijdend gedrag.
Wat hebben mensen nodig van een arts?
Respondenten noemen onder andere:
• Luisteren en doorvragen
• Tijd en aandacht
• Begrip voor hoe moeilijk het afbouwen kan zijn.
• De gelegenheid om samen te beslissen (shared decision making)
• Respect voor autonomie
• Meer deskundigheid, kennis bij zorgverleners over afbouwmethodes
Informatie en hulpmiddelen bij ontwenningsklachten
Kort gezegd: deskundigheid, menselijkheid en samenwerking.
Conclusie
Deze eerste resultaten van ons onderzoek en onze oproep om verhalen te delen laten zien dat stigmatisering rondom voorgeschreven opiaten geen incident is, maar een terugkerend patroon.
Stigma veroorzaakt stress, schaamte en wantrouwen en maakt veilig afbouwen moeilijker in plaats van makkelijker.
Bewustwording, scholing en een andere manier van het benaderen van de patiënt zijn noodzakelijk om de zorg te verbeteren.
• De enquête blijft open. Mensen die hun ervaringen willen delen, worden uitgenodigd om de Enquête Stop het Stigma in te vullen.
• We hebben al een heleboel ervaringverhalen, maar we willen er nog meer, om onze actie te illustreren en onderstrepen.
Wil jij je verhaal op papier zetten, of wil jij proberen dat te doen met hulp van ons? Je bent welkom!
Neem contact op met carol@opiatenafbouwen.nl