top of page
GettyImages-511326104_edited.jpg
finding-dan-dan-grinwis-O35rT6OytRo-unsp
Wat is oxy
Gewenning afhankelijkheid

Wat is fentanyl 
 

Fentanyl is een zeer sterkwerkend opiaat: het is 80-100 keer sterker dan morfine. Fentanyl staat erom bekend dat het zeer verslavend is.  Dit risico ontstaat al binnen twee tot vier weken. 

 

Fentanyl blokkeert de pijnsignalen in de hersenen; de pijn is er nog wel, maar je voelt het niet meer. Fentanyl heeft geen genezende werking.

Fentanyl wordt voorgeschreven bij extreme pijn, bijvoorbeeld na een operatie, een hartaanval of na een ongeluk. Het wordt ook gebruikt als pijnstiller bij kanker en om pijn bij het levenseinde te verzachten.

Fentanyl wordt soms voorgeschreven bij chronische pijn. Het is echter geen blijvende oplossing. 
 

Gewenning, afhankelijkheid
 

  • Lichamelijke gewenning

Hoe langer je fentanyl gebruikt,fk, bh, hoe meer je lichaam aan het middel gewend raakt. Je hebt steeds meer nodig om de pijn te onderdrukken en je goed te voelen. Binnen korte tijd is het lichaam afhankelijk van fentanyl. Je kunt niet zomaar stoppen.

 

  • Fentanyl maakt op den duur het lichaam gevoeliger voor pijn en kan zelfs meer pijn veroorzaken. Dit heet sensitisatie.

 

Sterke opiaten zoals fentanyl zijn het meest effectief als ze kortdurend gebruikt worden. Toch zijn er veel mensen die het langdurig gebruiken, met alle nadelen van dien. Een heel groot nadeel van fentanyl is dat het op den duur de pijn erger maakt - waardoor het de vraag wordt wat het gebruik nog aan positiefs oplevert.
 

Toch blijven veel artsen het voorschrijven - en veel patiënten blijven erom vragen. Patiënten doen dit omdat men bang is om weer pijn te krijgen. Men is er vaak van overtuigd dat er geen alternatief is en dat doorgaan met fentanyl de enige optie is.

 

  • Geestelijke afhankelijkheid

Fentanyl ontspant het lichaam en geeft een rustig gevoel.  Het verlangen naar die rust kan een belangrijke reden zijn om het middel te blijven gebruiken. Zo kan verslaving er ongemerkt insluipen.
 

Sommige mensen hebben meer kans op verslaving dan anderen.

Sommige mensen hebben meer kans op verslaving dan anderen. Mensen die in het verleden al eens verslaafd zijn geweest, problemen hebben (gehad) met alcohol of drugs lopen een groter risico. Dat geldt ook voor mensen met psychiatrische of maatschappelijk onstabiele achtergrond.

Toch loopt in principe iedereen die fentanyl gebruikt het gevaar om geestelijk afhankelijk te worden. 

Reden om stoppen

Redenen om te stoppen

  • Wanneer je fentanyl maanden of jaren gebruikt, neemt de werking af. Je hebt steeds meer nodig om je goed te voelen - maar het heeft steeds minder effect.

  • F

  • Bestaande gezondheidsklachten (o.a. ademhalingsproblemen, darmproblemen, epilepsie of lever- of nierfunctiestoornissen) kunnen in combinatie met fentanyl verergeren.

  • Gelijktijdig gebruik van fentanyl met alcohol, slaap- en kalmeringsmiddelen, antidepressiva of antipsychotica kan de onderdrukkende werking versterken, bijvoorbeeld op de ademhaling. Dit kan leiden tot zeer gevaarlijke situaties.

  • In het verkeer kan het gebruik van fentanyl gevaarlijk zijn; denk aan de versuffende werking die kan ontstaan, vooral wanneer je wisselende doseringen gebruikt.

  • Het gevaar van een overdosis is reëel. Fentanyl is zo sterk dat zelfs een kleine hoeveelheid dodelijk kan zijn.

heather-shevlin-3B_NrzTjajc-unsplash.jpg
De juiste begeleiding

Afbouwen: de juiste begeleiding

Officieel is je huisarts verantwoordelijk om jou te begeleiden tijdens het afbouwen van fentanyl. Je kunt ook afbouwen via apotheker of via de verslavingszorg (met of zonder een opname). Begeleiding via de pijnpoli is een mogelijkheid.
 

De juiste begeleiding is ontzettend belangrijk: begeleiding kan jouw afbouwtraject maken of breken.

Afbouwen via HA
Afbouw via Verslavingszorg

• Afbouwen via de huisarts, apotheker


Wanneer je gaat afbouwen via de huisarts of apotheker, is het  belangrijk om te weten wat je van de begeleiding mag verwachten. Het begeleiden van een afbouwtraject is meer dan een receptje voorschrijven!

GA NAAR: Begeleiding: wat mag je verwachten

 

Helaas ontvangt Belangenorganisatie Opiaten Afbouwen regelmatig vragen van mensen die problemen ervaren met de begeleiding via de huisarts. Dat kan verschillende oorzaken hebben.

GA NAAR:  Begeleiding: Wat als het mis gaat  voor een overzicht van vragen en mogelijke oplossingen.

 

 

• Afbouwen via de verslavingszorg
 

Wanneer je een instelling voor verslavingszorg kiest, zijn er een aantal dingen die je moet uitzoeken. Niet alle instellingen zijn gespecialiseerd in het behandelen van mensen met een medicijnverslaving en bijkomende pijnproblemen.
 

De pagina Afbouwen via de Verslavingszorg: wat moet je weten, wat kun je verwachten wordt binnenkort toegevoegd.

 

• Afbouwen via de pijnpoli
 

Sommige mensen bouwen af via de pijnpoli. Maar niet alle pijnpoli's hebben verstand van het afbouwen van opiaten. 

De pagina
Afbouwen via de Pijnpoli: wat moet je weten wat kun je verwachten wordt binnenkort toegevoegd.

Afbouw via Pijnpoli
Afbouwtempo

Afbouwtempo
 

Het afbouwen van fentanyl staat erom bekend dat het zeer onprettig is.  De meeste mensen hebben veel last van ontwenningsverschijnselen.  Langzamer afbouwen geeft minder ontwenningsverschijnselen.

 

Langzaam afbouwen
• Een langzamer tempo geeft je lichaam de tijd om te wennen aan de nieuwe situatie en tot rust te komen. Het helpt je lichaam de ontwenningsverschijnselen te verwerken en weer zelfstandig met pijn om te leren gaan zonder de hulp van oxycodon. Dat kost tijd.

 

• Rustig afbouwen is het minst belastend voor je lichaam en daarom verstandig. Ben je op leeftijd of heb je een kwetsbare gezondheid of een gevoelig lichaam, bouw dan extra voorzichtig af en las ruime pauzes in tussen de stappen omlaag. 

• Langzaam afbouwen betekent niet dat je tijdens het afbouwen geen ontwenningsverschijnselen voelt. Het is normaal dat je na iedere dosisverlaging grieperig, ziek voelt. Als het goed is, is dit na twee à drie dagen voorbij. Is dat niet het geval, dan gaat het afbouwen te snel.

 

Snel afbouwen
Fentanyl snel afbouwen is heel onverstandig.

 

Cold turkey

Het is absoluut onverantwoord om in cold turkey te stoppen met fentanyl. Acuut stoppen met fentanyl is een te grote overgang voor je lichaam je hersenen; het zal extreme ontwenningsverschijnselen opleveren en kan zelfs de dood tot gevolg hebben.

Hoe ga je afbouwen

Hoe ga je afbouwen

Fentanyl kan op verschillende manieren worden afgebouwd. Iedere manier heeft bepaalde voordelen en nadelen.

•  De meeste mensen bouwen fentanyl af door de pleisters te knippen. 
ZIE HIERONDER: Afbouwen door pleisters te knippen

•  Je kunt ook overstappen naar buprenorfine en daarmee afbouwen.
Dit overstappen gebeurt meestal via de verslavingszorg; je hoeft daarvoor niet te worden opgenomen. Buprenorfine afbouwen is gemakkelijker en geeft minder ontwenningsverschijnselen dan fentanyl. 
GA NAAR: Afbouwen met buprenorfine
 

•  Met taperingstrips kun je langzaam en veilig, in je eigen tempo afbouwen. Over het afbouwtempo kun je advies krijgen van de apotheker die de taperingstrips levert. Het nadeel is dat de meeste zorgverzekeraars taperingstrips niet vergoeden (behalve DSW).

GA NAAR:  Afbouwen met taperingstrips
 

Pleisters knippen

Afbouwen door pleisters te knippen
 

Sommige artsen zeggen dat je fentanyl pleisters niet mag knippen, anderen zeggen dat het wel mag. Ook apotheken zeggen niet allemaal hetzelfde. Wat je vaak hoort is dat in het verleden fentanylpleisters inderdaad niet geknipt mochten worden, maar tegenwoordig door een ander productieproces wel.

 

 

Het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) zegt: "Tegenwoordig zijn de fentanylpleisters matrixpleisters. Deze kunnen in principe geknipt worden.  Echter, hiervoor ontbreekt het wetenschappelijk bewijs."

In de praktijk knipt iedereen die fentanyl pleisters afbouwt de pleisters in delen, om de juiste dosering te krijgen. Uiteraard is nauwkeurig meten en knippen belangrijk.

Afbouwen met oxycodon
Afbouwschema

Afbouwschema voor fentanyl


De officiële richtlijn voor het afbouwen van opiaten (waaronder fentanyl) is de Handreiking Afbouw Opioïden van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM).

De Handreiking heeft twee afbouwschema's voor fentanyl: een snel schema en een langzame schema. Download hier de Handreiking Afbouw Opioïden; je vindt de schema's op bladzijde 15. 
 

De stappen omlaag variëren al naargelang waar je zit in het afbouwen en of je het snelle of het langzame schema gebruikt.

 

Zowel het snelle als het langzame schema beveelt aan om eens per 6 of 9 dagen de dosering te minderen. Veel ervaringsdeskundigen vinden dat dit te snel gaat.


Dit zeggen ervaringsdeskundigen
 

     "Ik ben gaan afbouwen vanaf 150 mcg. Bij mij was het schema 1x per 2 weken 12 mcg naar beneden. Dit viel bij de eerste keer omlaag al zo tegen dat ik v 4 weken op dezelfde dosis ben gebleven (in plaats van 2). Na twee keer 12 mcg omlaag te zijn gegaan weet ik dat een pauze van 4 weken tussen de dosisverlagingen voor mij net genoeg zijn.

Ik wil voor de volgende stap een tussenpauze inlassen van 6 weken."

 

     "Bij afbouwen van 75-100 mcg kun je het beste 6 mcg omlaag gaan per 2-4 weken (na 2 weken kijken hoe je je voelt). Hoe lager de dosering waarvan je gaat afbouwen, hoe groter zo'n stap is, verhoudingsgewijs. Wanneer je onder de 50 komt , of wanneer je voelt wanneer dat nodig is, minder je eens per vier weken."

     "Ik heb afgebouwd met heel kleine stappen; ik knipte de pleister van 12 mcg in vieren. Echter, de stappen omlaag deed ik om de 10 à 14 dagen. Steeds als ik me een dag of drie goed voelde, gingen weer een stukje af. Maar ik heb vreselijke ontwenningsverschijnselen gehad. Achteraf was een stap omlaag om de vier weken beter geweest. Mocht ik het ooit opnieuw moeten doen, zou ik kiezen om af te bouwen met buprenorfine. "

     "Ik heb geprobeerd fentanyl af te bouwen door de pleisters te knippen, maar dat ging niet. Ik werd ontzettend ziek. Tenslotte ben ik bij de verslavingszorg terechtgekomen. Daar ben ik omgezet op buprenorfine. Het afbouwen van de buprenorfine ging een stuk makkelijker."
 

Afbouwschema
Desert Dunes_edited.jpg
Afbouwen met oxycodon


 

Afbouwschema
 

Een afbouwschema maak je nooit in één keer voor het gehele afbouwtraject. Je begint met het opstellen van een globaal schema, in overleg tussen jou en je arts. Gedurende het afbouwen wordt steeds opnieuw bekeken hoe het gaat; zonodig wordt het schema bijgesteld.

Dit lijkt een vrij algemeen advies, maar dat komt omdat afbouwen voor iedereen anders is. Een afbouwschema dat voor de één goed is hoeft niet ook voor de ander goed te zijn. Afbouwen is ECHT maatwerk. Vandaar dat een goede begeleiding zo belangrijk is: je arts moet inzicht en ervaring hebben. 
 

• Wanneer je bent begonnen met afbouwen merk je vanzelf of het gekozen tempo en de mate van dosisverlaging goed gekozen zijn. Is dat niet het geval, dan moet het schema worden aangepast! Jij en je arts blijven steeds zoeken naar de ideale balans tussen de dosering verlagen en de situatie draaglijk houden voor jou. Jij moet daarin een belangrijke stem hebben: jij bent immers degene die het moet doen!

• Het afbouwen moet sowieso rustig beginnen. Mocht je al direct hevige ontwenningsverschijnselen ervaren, dan betekent dat dat je te snel gaat. Vraag je arts om het tempo bij te stellen, en zeker niet te snel weer naar beneden te gaan, anders word je alleen nog maar zieker.

• Afbouwen is geen race; het belangrijkste is om steeds te proberen de ontwenningsverschijnselen zo draaglijk mogelijk te houden.

Afbouwschema
Ontwenningsverschijnselen

Ontwenningsverschijnselen

Iedere keer als je met je dosering omlaag gaat, zul je dat voelen. Dat is vaak heel onprettig. Hoe lang het duurt voordat je weer goed voelt, is bij iedereen verschillend.

 

Als de ontwenningsverschijnselen te lang duren en voor jou niet te verdragen zijn, dan is de kans groot dat de stap omlaag te groot is geweest. Of dat de afbouwstap te snel is gevolgd op de vorige. Het kan natuurlijk ook een combinatie zijn.

 

Ontwenningsverschijnselen zijn extremer naarmate je een grotere afbouwstap maakt. Je kunt last krijgen van onrust, trillen, diarree, hartkloppingen, loopneus, niezen, rillerigheid, koorts, zweten, branderige huid, spierkrampen, hoesten, verlies van eetlust, misselijkheid en maagkrampen.

Ook sombere, depressieve gevoelens komen vaak voor. Een heel groot probleem voor de meeste mensen is slapeloosheid.

 

Veel mensen krijgen gedurende het afbouwen griep, keelontsteking, bijholteontsteking en/ of oorontsteking. Soms meerdere keren achter elkaar.

Wat kun je doen
Wanneer de ontwenningsverschijnselen te hevig zijn, zijn er een paar dingen die je kunt doen. 
 

  • Je kunt je arts vragen om medicatie om de ontwenningsverschijnselen te verminderen. 
    LET WEL: Medicatie mag nooit een lapmiddel zijn voor het feit dat je eigenlijk te snel afbouwt!
     

  • Of: je zet door, maar je spreekt af met je arts dat de volgende keer de stap omlaag kleiner moet zijn, of minder snel op de vorige volgen.

  • Of: als het echt duidelijk is dat de stap omlaag veel te groot is geweest, kun je een klein stapje terug gaan  (naar de vorige dosering of naar iets tussen de beide doseringen in).

     

  • Als de stap omlaag veel ontwenningsverschijnselen heeft veroorzaakt, is het verstandig om een extra lange pauze in te lassen voordat je de volgende afbouwstap doet. 
     

  • Je hoeft niet per se iedere vier weken een stap omlaag te doen; dat mag ook iedere zes weken zijn, of twee maanden. Of langer.
     

  • Voordat je verder gaat met afbouwen moet je je minstens twee, drie  weken redelijk goed voelen. Ga je te snel verder met afbouwen, dan is de kans heel groot dat je opnieuw ziek wordt. 
     

  • Er is geen enkele reden om je te haasten. Afbouwen is geen race tegen de klok. Hoe meer haast, hoe meer kans op problemen.

Wat kun je doen
s daniela-beleva-Lo-SBGQjll4-unsplash.jpg
Stoorzenders tijdens afbouwen

Stoorzenders tijdens het afbouwen

Uit verhalen van ervaringsdeskundigen blijkt dat bepaalde factoren regelmatig tot (grote) problemen leiden bij het afbouwen. Het zijn zaken waardoor mensen afhaken, stoppen met afbouwen, hun motivatie verliezen.

Heel erg zonde, want als het afbouwen mislukt kost het veel moeite om moed te verzamelen om de draad weer op te pakken. Stuk voor stuk zijn het dingen die je van tevoren kunt zien aankomen, en iets aan zou kunnen doen.
 

Bekijk hier de Top 6 van belangrijkste stoorzenders tijdens het afbouwen en wat je eraan kunt doen.

Laatst stukjeafbouwen

De laatste loodjes
 

Het laatste beetje fentanyl afbouwen is het moeilijkst. Het venijn zit in de staart, zeggen ervaringsdeskundigen. Voor je lichaam is dit een hele zware periode.

Het afbouwen van fentanyl is een enorme aanslag op je energiereserves. Ook geestelijk is het zwaar; mensen worden vaak verdrietig, depressief. Dat heeft deels met uitputting te maken, deels ook met het wegvallen van het dempende effect van de opiaten waar je aan gewend bent geraakt. 

Wat kun je doen

  • Overstappen op fentanyl taperingstrips

Met taperingstrips kun je met hele kleine stapjes het laatste beetje fentanyl afbouwen. 

GA NAAR Afbouwen met taperingstrips

www.taperingstrip.nl

Wat kun jedoen
grasspprieten, lucht, druppels water
Steun, (h)erkenning, lotgenoten
  • Facebook

Steun, herkenning, erkenning

De besloten Facebookgroep Opiaten Afbouwen  is een veilige plek waar je andere kunt ontmoeten die, net als jij, bezig zijn met afbouwen. In een warme, vriendelijke sfeer wordt informatie uitgewisseld en ervaringen gedeeld.
 

Naar de Facebookgroep

Ervaringen afbouwen oxycodon

ERvaringe afbouwen tramadol
Links naar alle bronnen
Vrouw met vergrootglas


 

  • Wat is er nieuw op de site

  • Acties Belangenvereniging Opiaten Afbouwen

  • Voorjaarsprogramma webinars

  • En meer!

bottom of page