Tramadol

Tramadol is een morfine-achtige pijnstiller, die wordt gemaakt uit dezelfde grondstoffen als Oxycodon en Fentanyl. Het wordt voorgeschreven onder de namen Tramal,Tramagetic en Tradonal. De merkloze versie heet Tramadol.

 

 

Tramadol is een zwakwerkend opiaat, in tegenstelling tot Oxycodon, Fentanyl en Morfine; dat zijn sterkwerkende opiaten. Op sommige punten lijkt de werking van deze middelen op elkaar, op sommige niet. Gelukkig is afbouwen en stoppen met Tramadol een stuk makkelijker dan het afbouwen van de sterkwerkende opiaten.

Foto: Mier Chen, Unsplash

 
Voetstappen in zand

Hoe werkt Tramadol?

Tramadol dempt de pijnsignalen in de hersenen: de pijn is er nog wel, maar je hebt er geen last meer van, of minder, en je voelt je rustiger. Tramadol heeft geen genezende werking.

 

Gewoonlijk reageert het lichaam zelf op pijn door pijnverlichtende stofjes te produceren. Als je Tramadol gebruikt, neemt Tramadol die taak over. Je eigen lichaam schakelt de taak dan tijdelijk uit.

 

Tramadol lijkt een onschuldig middel. Je krijgt het op doktersrecept en het wordt door veel mensen gebruikt. Maar Tramadol is en blijft een opiaat.

De kans op verslaving aan Tramadol is klein...
                                          maar wel aanwezig

  • Normaal gesproken is de kans op verslaving bij het gebruik van Tramadol gering.
     

  • Toch zijn er mensen die verslaafd raken aan Tramadol. Mensen die in het verleden al eens verslaafd zijn geweest, problemen hebben (gehad) met alcohol en drugs of een geestelijk of maatschappelijk onstabiele achtergrond hebben, lopen een groter risico op verslaving dan mensen die dat niet hebben.
     

  • Bij langdurig gebruik kunnen lichamelijke en geestelijke gewenning en afhankelijkheid optreden.

    Bron/link: https://www.ziekenhuis.nl

 

Lichamelijke gewenning

Hoe langer je het gebruikt, en hoe hoger de dosering, hoe meer je lichaam aan het middel gewend raakt. Qua pijnbestrijding betekent dat dat je steeds meer Tramadol nodig hebt om de pijn te onderdrukken en je goed te voelen.

Bron/link: https://www.thuisarts.nl

Voetstappen op strand

Foto: Brian Mann, Unsplash

 

Geestelijke gewenning

Geestelijke afhankelijkheid komt minder vaak voor dan lichamelijke. Toch kan het innemen van je medicatie  iets worden waar je naar uitkijkt. Tramadol ontspant het lichaam en geeft een prettig, rustig gevoel. Zo kan verslaving er ongemerkt insluipen. 

 

Hoe lang mag je Tramadol gebruiken?

In overleg met je arts kun je het zo lang blijven gebruiken als nodig is, zolang je maar niet meer gebruikt dan de voorgeschreven hoeveelheid.

 

Hoeveel Tramadol mag je gebruiken?

  • De maximale dosering per dag voor volwassenen is 400 milligram.
     

  • De maximale dosering voor kwetsbare ouderen is lager: 100 milligram. De reden is dat ouderen gevoeliger zijn voor bepaalde bijwerkingen, zoals hallucinaties of een delier.
     

  • De pijnstillende werking van Tramadol begint binnen een uur. Het werkt 4–8 uur, afhankelijk van hoe ernstig de pijn is.
     

Afhankelijk van je gezondheidssituatie bepaalt je arts wat voor jou de veiligste en meest effectieve dosering is.

 

Bron: www.farmacotherapeutischkompas.nl

 

Als  je meer gebruikt dan de maximale dosis, dan kunnen de gevolgen zeer ernstig zijn. Verschijnselen van een overdosis zijn:

Moeilijk ademen

Epilepsieachtige toevallen/stuiptrekkingen
Duizeligheid
Slaperigheid, bewusteloosheid

 

Als deze verschijnselen zich voordoen, bel dan direct 112.

 

 

Erasmus University Rotterdam, afdeling Onderwijs, maakte een filmpje over Tramadol. Hier en daar wat ingewikkeld, maar ook voor leken informatief.

 

Waarschuwingen en voorzorgen

In bepaalde situaties kan het gebruik van Tramadol tot gevaarlijke complicaties leiden. Niet iedereen kan dit middel zonder risico gebruiken.

 

  • Bestaande gezondheidsklachten (o.a. epilepsie of lever- of nierfunctiestoornissen) kunnen in combinatie met Tramadol verergeren.

  • Gelijktijdig gebruik van alcohol, kalmeringsmiddelen, antidepressiva of antipsychotica kan de onderdrukkende werking van Tramadol op het centrale zenuwstelsel versterken. In het uiterste geval kan dat overlijden tot gevolg hebben.

Voetstappen bij zee

Foto: Khadeeja Yasser, Unsplash

Blijf altijd zelf opletten

Je arts weet alles over de mogelijke risico’s van Tramadol, en ook je apotheek houdt een oogje in het zeil. Zo wordt er altijd dubbel gecontroleerd of de medicatie die je gebruikt wel goed samen gaat met wat je al gebruikt, en past bij jouw gezondheidssituatie.

Toch is het verstandig om ook zelf goed geïnformeerd te zijn!

Bijwerkingen van Tramadol

Als je begint met Tramadol kun je last krijgen van bijwerkingen als duizeligheid en misselijkheid. Na een paar dagen verdwijnen ze vanzelf.

Ga je omhoog met de dosering, dan kunnen de bijwerkingen weer terugkomen.

Tramadol kan zijn werkzaamheid verliezen als je het langdurig (maanden of jaren) gebruikt. Als je dat merkt, bespreek dan met je arts of het zinvol is om over te stappen op andere medicatie.
 

Stoppen met Tramadol

 

Stoppen na kortdurend gebruik

Als je Tramadol kort hebt gebruikt (zo’n twee weken), kun je

er gemakkelijk mee stoppen zonder last te krijgen van ontwenningsverschijnselen. Binnen 48 uur is de Tramadol uit het bloed verdwenen. 

 

Stoppen na langdurig gebruik

Over het algemeen geldt dat de gebruiksduur en de hoogte van de dosering van invloed zijn op de mate van ontwenningsverschijnselen.

 

Maar of je last krijgt van ontwenningsverschijnselen wanneer je stopt met Tramadol is niet altijd te voorspellen. De één kan na langdurig gebruik vrij gemakkelijk stoppen; de ander heeft na een kortere gebruiksduur al flink last van ontwenningsverschijnselen.

 

Wanneer je Tramadol een aantal maanden of jaren gebruikt, kan het zich verbinden met eiwitten en vetweefsel in het lichaam. Ook dan duurt het langer voordat het middel uit je systeem is.

 

Ben je op leeftijd of heb je een kwetsbare gezondheid of een gevoelig lichaam, dan is de kans groot dat je last krijgt van (heftige) ontwenningsverschijnselen. 
 

Bron/link: https://www.ziekenhuis.nl

Ervaringsverhaal
Pauline besloot na drie maandenTramadol om te gaan afbouwen.  "Voor mij was het een pijnstiller die een soort onverschilligheid teweeg brengt die alle initiatief om in actie te komen uitdooft". Lees Trammalant @Tramadol

 

Ontwenningsverschijnselen

Wanneer je stopt met Tramadol, kun je last krijgen van  ontwenningsverschijnselen. Dat zijn onder andere:

 

Depressie, onrust, trillen, diarree, hartkloppingen, loopneus, niezen, rillerigheid, koorts, zweten, slapeloosheid, spierkrampen, hoesten, verlies van eetlust, misselijkheid en maagkrampen.

 

Als je veel last hebt van ontwenningsverschijnselen, bouw dan niet verder af en neem contact op met je arts. In overleg kan hij of zij een aangepast afbouwschema opstellen.

Hoe ontstaan ontwenningsverschijnselen?

Tramadol schakelt het eigen pijnbeheersingssysteem van het lichaam uit en neemt de pijnbeheersingstaken over. Wanneer je stopt met Tramadol, moet je eigen pijnbeheersingssysteem weer op gang komen. Dat duurt even, en in die periode kun je soms behoorlijk slecht voelen.

Zie ook: Hoe ontstaan ontwenningsverschijnselen

 

Wanneer kun je snel afbouwen?

Als je Tramadol korter dan twee weken hebt gebruikt, kun je meestal vrij makkelijk afbouwen.

Bespreek met je arts welk afbouwtempo het beste bij jou past. Mocht je tijdens het afbouwen toch tegen problemen aanlopen, kun je altijd het tempo wat verlagen en/of met kleinere stappen omlaag gaan.

Voetstappen in woestijn

Wanneer is rustig afbouwen beter?

Foto: Katerina Kerdi, Unsplash

Rustig afbouwen is aan te raden voor ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid, omdat het minder belastend is voor het lichaam.

Ook als je langdurig Tramadol hebt gebruik is rustig afbouwen het beste. Het helpt je lichaam de ontwenningsverschijnselen te verwerken en tot rust te komen. Het geeft je lichaam ook de tijd om te wennen aan de nieuwe situatie en weer het zelfstandig met pijn moeten omgaan.

 

 

Afbouwen in de praktijk

Je kunt bijvoorbeeld afbouwen over een periode van twee weken. Mocht je alsnog last krijgen van ontwenningsverschijnselen, dan kan het afbouwen ook worden uitgesmeerd over vier tot zes weken.

In het begin wordt de dosis wekelijks met een vaste hoeveelheid omlaag gebracht, na verloop van tijd kan die hoeveelheid gehalveerd worden. Je hebt geen haast, doe rustig aan. Wees zuinig op je lichaam.

Bron/link: https://www.ziekenhuis.nl

Afbouwen met druppelvloeistof

Om af te bouwen van een hoge dosering Tramadol kun je eerst overstappen op Tramadol druppelvloeistof. Let op: die is hooggeconcentreerd!

 

40 druppels = 100 mg tramadol

20 druppels = 50 mg

5 druppels = 12,5 mg

Eén druppel = 2,5 mg Tramadol.

Bron: farmacotherapeutischkompas.nl

Doseren in de praktijk

In het begin lukt het meestal goed om met behulp van een klein injectiespuitje de dosis wekelijks met zo’n 5-10% verlagen. Je arts of apotheker zal je vertellen hoeveel milliliter/streepjes je per keer moet gebruiken en hoeveel keer per dag.

 

De laatste - moeilijkste! - stappen van het afbouwen kunnen erg lastig zijn; voor je het weet heb je een druppel teveel en dat wil je niet, zeker niet wanneer je meermalen daags moet druppelen.

 

De druppels voor de hele dag oplossen in water is dan een optie. De mix blijft 24 uur stabiel; van hieruit kunnen dan doseringen worden 'opgetrokken' met een 10 ml-spuit (verkrijgbaar bij de apotheek).

Wil je deze methode gebruiken maar schrik je terug voor het maken van de rekensommen, neem dan contact op met de Vereniging Afbouwmedicatie. Zij kunnen je helpen om uit te rekenen hoeveel je precies moet nemen.

 

Je kunt ook beginnen met druppelvloeistof en voor het laatste deel overstappen op taperingstrips. Zo kun je veilig en overzichtelijk afbouwen.

Let op dat je arts de taperingstrips op tijd bestelt want soms is er sprake van enige wachttijd.

 

Afbouwen met percentages in de praktijk

Een veelgemaakte ‘fout’ is dat mensen bij de eerste vermindering netjes de dosering 5 of 10% verlagen, maar vervolgens het getal aanhouden, in plaats van het percentage.

 

Bijvoorbeeld: 10% van 50 mg = 5 mg. De eerste keer ga je van 50 naar 45 mg. Bij de volgende stap moet je dan eigenlijk 4,5 mg minderen. Als je dat niet doet, zal dat in het begin niet zo snel tot problemen leiden .

 

Maar probeer toch zoveel mogelijk die 10%  aan te houden, zeker naarmate het einde van het afbouwen in zicht komt. Anders worden de stappen echt te groot.

 

Mocht je hier tegen problemen aanlopen met het doseren, dan zijn taperingstrips de beste optie.