.png){kind=small}
Ervaringsdeskundigen helpen je verder
Plan Patiëntgerichte Afbouwzorg
Artsen 2.0
Deze analyse is bedoeld voor patiënten, zorgverleners, beleidsmakers
Aanbevelingen voor zorgverleners
met daaronder:
-
praktische aandachtspunten
-
valkuilen
-
communicatie
-
maatwerk
-
tempo
-
stabilisatie
-
luisteren naar signalen
-
samenwerking/verwijzing
-
grenzen van standaardschema’s
Dan krijgt het iets constructiefs. Niet alleen “dit gaat mis”, maar ook: “dit zou helpen.” Dat is belangrijk, zeker richting artsen die misschien eerst defensief binnenkomen lezen. 🩺
Afbouwen vraagt om begeleiding die kan meebewegen met de patiënt.Factoren zoals gebruiksduur, pijnklachten en lichamelijke reacties verschillen sterk per persoon.Past het afbouwtempo niet bij de patiënt, dan voelt deze zich slecht, ,krijgt mogelijk last van ( tussentijdse) ontwenningsverschijnselen, Voelt zich steeds minder opgewassen tegen het resterende deel van het traject
Koptekst 3
Want natuurlijk:
sommige mensen raken extreem gefocust op hun lichaam, klachten en signalen.
Maar als iemand:
-
maanden of jaren ontregeld is geweest
-
heftige lichamelijke reacties heeft meegemaakt
-
zich niet gehoord voelde
-
meerdere mislukte pogingen heeft gehad
-
voortdurend bang werd voor terugval of verergering
…dan is het eigenlijk niet zo vreemd dat iemand hyperalert wordt op alles wat het lichaam doet.
Dat is niet altijd “hypochondrie” in de klassieke zin.
Vaak is het:
👉 een zenuwstelsel dat geleerd heeft dat het lichaam onveilig voelt.
En als mensen dan ook nog onverwachte klachten kregen tijdens afbouwen of zich niet serieus genomen voelden, dan kan die voortdurende alertheid zich enorm vastzetten.
Dat maakt jullie observatie trouwens heel belangrijk voor “De patiënt in beeld”:
sommig gedrag dat van buitenaf overdreven lijkt, ontstaat misschien juist uit langdurige lichamelijke ontregeling, angst en verlies van vertrouwen in het eigen lichaam. 🌿
Koptekst 2
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Koptekst 3
De rol van de begeleider bij het afbouwen
De begeleider van een afbouwtraject is verantwoordelijk voor alles wat te maken heeft met de lichamelijke en geestelijke ondersteuning van de patiënt tijdens zijn/haar afbouwtraject
• het afbouwtempo beoordelen en monitoren
• het afstemmen van een afbouwschema op de individuele patiënt
• proactief reageren op ontwenningklachten en pijn
• ondersteuning geven bij angst en onzekerheid
🔵 Goede begeleiding vraagt om specifieke kennis, ervaring en inzicht.
🔵 Een gebrek aan deskundigheid van de behandelaar kan het afbouwtraject ernstig bemoeilijken.
🔵 Een verkeerde inschatting van ontwenningsklachten, pijnklachten en belastbaarheid kunnen ertoe leiden dat mensen sneller of zwaarder afbouwen dan hun lichaam aankan.
De problemen die mensen beschrijven komen in meerdere rondes van het onderzoek steeds opnieuw terug.
Het kan ook anders
Niet iedere patiënt loopt vast tijdens het afbouwen.
In ons onderzoek en in de ervaringsverhalen zien we ook voorbeelden van artsen en andere zorgverleners die wél de tijd nemen om samen met de patiënt te zoeken naar een haalbare aanpak.
Zorgverleners die luisteren, meedenken, het tempo aanpassen en klachten serieus nemen.
Juist die samenwerking maakt vaak een groot verschil.
Patiënten voelen zich veiliger, ervaren minder stress en krijgen weer vertrouwen in het afbouwen.
Hoe ziet zulke begeleiding eruit in de praktijk?
Op deze pagina laten we zien hoe sommige artsen samen met hun patiënt een andere weg insloegen — en wat dat veranderde voor het herstel en het dagelijks leven van de patiënt.
👉 Afbouwen: het kan ook anders
Terughoudendheid
Onder de langdurige gebruikers van opiaten gaat het vaak over chronisch zieke mensen,mensen met complexe pijnproblematiek, mensen met eerdere operaties of trauma, mensen die al jaren volgens voorschrift medicatie gebruiken, en mensen die intensief contact hebben met de zorg.
Juist bij zo'n patiëntengroep zou je verwachten: veel expertise, veel onderzoek Erg goede begeleiding.
Maar wat we in de praktijk zien is vaak iets heel anders: versnippering, gebrek aan kennis, terughoudendheid en patiënten die uiteindelijk zelf het gat proberen te vullen.
Terughoudendheid
-
bang om voor te schrijven
-
niet durven verhogen
-
ontwenningsklachten wantrouwen
-
patiënten op afstand houden
-
geen verantwoordelijkheid willen nemen
-
niet durven aanpassen
-
niet durven stabiliseren
-
niet durven verhogen
-
ontwenningsklachten wantrouwen
-
bang zijn voor afhankelijkheid/stigma
-
patiënten op afstand houden
-
vasthouden aan afbouw als doel terwijl iemand lichamelijk instort
-
Dat hoort inderdaad veel meer thuis bij:
Arts 2.0
Omdat sommige artsen allang laten zien dat het anders kan
Niet iedere patiënt loopt vast tijdens het afbouwen.
In ons onderzoek en in de ervaringsverhalen zien we ook voorbeelden van artsen en andere zorgverleners die wél de tijd nemen om samen met de patiënt te zoeken naar een aanpak die past bij de patiënt.
Zorgverleners die luisteren, meedenken, het tempo aanpassen en klachten serieus nemen.maakt vaak een groot verschil.
Juist die samenwerking
Patiënten voelen zich veiliger, ervaren minder stress en krijgen weer vertrouwen in het afbouwen.
Hoe ziet zulke begeleiding eruit in de praktijk?
Op deze pagina laten we zien hoe sommige artsen samen met hun patiënt een andere weg insloegen — en wat dat veranderde voor het herstel en het dagelijks leven van de patiënt.
👉 Afbouwen: het kan ook anders
Aanvullend probleem
Een extra probleem is dat er voor veel zorgverleners weinig is om op terug te vallen.
Zorgverleners hebben onvoldoende praktische ondersteuning
Er is geen leidraad die zorgverleners houvast biedt bij het vaststellen en tijdens het afbouwen aanpassen van een afbouwschema, al helemaal niet bij ingewikkelde afbouwtrajecten.
De officiële richtlijn — de Handreiking Afbouwen Opioïden — biedt in de praktijk onvoldoende informatie.
De richtlijn is algemeen van opzet en gaat uit van relatief grote en snelle afbouwstappen. De schema’s lopen bovendien niet door tot nul. Aanpassing aan de individuele situatie van de patiënt wordt niet concreet uitgewerkt.
De Handreiking blijft daarmee een abstract schema, zonder duidelijke koppeling met de situatie van de patiënt.
In de praktijk moet iedere zorgverlener daardoor het afbouwtraject grotendeels zelf invullen.
Afbouwen hoeft niet altijd een gevecht te zijn. Maar dan moet er wel iemand naast de patiënt staan die begrijpt wat er gebeurt.
Blinde vlekken
• Een groot probleem is dat er zo zelden aandacht is voor het inzetten van middelen die het afbouwen draaglijker maken.
• En dat er vaak door artsen niet wordt stilgestaan bij medische omstandigheden die buiten hun eigen expertise ligt. Denk bijvoorbeeld aan een maagverkleining, die een enorme invloed heeft op het gebruik en afbouwen van opiaten.
de eerste stap: luister naar de patiënt.
• En dat veel artsen weinig begrijpen van de belevingswereld van de patiënt.
Hoe het komt dat iemand gaat kopen op de zwarte markt, en wat dat betekent voor het gebruik in de praktijk.
te weinig tijd en geen handvatten
Daar komt nog een extra probleem bij:
veel zorgverleners hebben eenvoudigweg niet genoeg tijd om complexe afbouwtrajecten zorgvuldig te begeleiden.
Goede begeleiding vraagt om regelmatige evaluatie, het herkennen van lichamelijke ontregeling, het aanpassen van het tempo en het opbouwen van vertrouwen tussen arts en patiënt.
Maar juist daar staat de dagelijkse praktijk van de zorg vaak onder grote druk.
Daardoor komen veel patiënten terecht in een systeem waarin zowel tijd als gespecialiseerde deskundigheid beperkt beschikbaar zijn.
En juist die combinatie kan grote gevolgen hebben voor het verloop van een afbouwtraject.
Koptekst 2
Koptekst 2
Koptekst 3
dit traject vraagt vaak veel meer tijd, uitleg, monitoring en continuïteit dan binnen een standaard consult mogelijk is.
En dan kun je prachtig koppelen aan:
-
signaleren van ontregeling
-
regelmatig contact
-
laagdrempelige begeleiding
-
uitleg over ontwenningsverschijnselen
-
rust en veiligheid creëren
-
vroegtijdig bijsturen
Dat maakt Artsen 2.0 ineens ook veel concreter en realistischer. Niet alleen:
“artsen moeten empathischer zijn”
maar:
de structuur van de begeleiding moet anders georganiseerd worden.
Koptekst 3
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Koptekst 2
Koptekst 2
Koptekst 3
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Koptekst 3
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Koptekst 2
Koptekst 2
Koptekst 3
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Koptekst 3
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Dit is een paragraaf. Klik hier om je eigen tekst toe te voegen.
te weinig tijd en geen handvatten
Daar komt nog een extra probleem bij:
veel zorgverleners hebben eenvoudigweg niet genoeg tijd om complexe afbouwtrajecten zorgvuldig te begeleiden.
Goede begeleiding vraagt om regelmatige evaluatie, het herkennen van lichamelijke ontregeling, het aanpassen van het tempo en het opbouwen van vertrouwen tussen arts en patiënt.
Maar juist daar staat de dagelijkse praktijk van de zorg vaak onder grote druk.
Daardoor komen veel patiënten terecht in een systeem waarin zowel tijd als gespecialiseerde deskundigheid beperkt beschikbaar zijn.
En juist die combinatie kan grote gevolgen hebben voor het verloop van een afbouwtraject.
🔵 De grote vraag is dan ook waarom specialistische kennis over complexe opioïdenafbouw binnen de Nederlandse afbouwzorg nog steeds zo beperkt georganiseerd is.
🔵 Juist bij deze groep patiënten verloopt de samenwerking tussen verschillende behandelaars bovendien regelmatig moeizaam.
Veel zorgverleners staan er tijdens complexe afbouwtrajecten grotendeels alleen voor.
Er bestaat weinig praktische ondersteuning die artsen helpt bij het herkennen van ontregeling, het aanpassen van afbouwtempo’s of het omgaan met vastlopende trajecten.
Daardoor moeten zorgverleners vaak zelf zoeken, improviseren en voortdurend opnieuw het wiel uitvinden.
Juist bij complexe opioïdenafbouw ontbreekt er in de praktijk vaak een soort duidelijke routekaart: een systeem dat artsen houvast biedt wanneer standaardafbouwschema’s niet meer aansluiten bij de situatie van de patiënt.
Standaardschema schieten tekort
Een extra probleem is dat de huidige standaardschema’s voor afbouwen in de praktijk lang niet altijd goed aansluiten op mensen die langdurig opioïden hebben gebruikt of al eerder vastgelopen zijn tijdens eerdere afbouwpogingen.
Juist bij complexe trajecten blijkt vaak dat standaardafbouwschema’s onvoldoende rekening houden met verschillen in lichamelijke belastbaarheid, ontregeling, pijnproblematiek en gevoeligheid voor ontwenningsverschijnselen.
Daardoor komt er veel verantwoordelijkheid terecht bij individuele zorgverleners, terwijl zij tegelijkertijd vaak weinig gespecialiseerde scholing, praktische ondersteuning of tijd beschikbaar hebben.
In de praktijk moeten artsen daardoor regelmatig improviseren binnen een ingewikkeld en kwetsbaar traject.