Overstappen om makkelijker af te bouwen
Overstappen om makkelijker af te bouwen
Wat is buprenorfine
Buprenorfine is een langwerkend opiaat; het werkt veel langer dan oxycodon, fentanyl of morfine. Daardoor is buprenorfine heel geschikt om mee af te bouwen. Het middel onderdrukt ontwenningsklachten, pijn en verlangen naar opiaten.
Overstappen om makkelijker af te bouwen
Sommige mensen lukt het om met het oorspronkelijke middel af te bouwen: oxycodon, fentanyl etcetera. Maar wanneer dit te veel ontwenningsverschijnselen veroorzaakt, dan kun je overstappen op buprenorfine en daarmee afbouwen. Je moet dan wel eerst overstappen van het oorspronkelijke middel naar buprenorfine.
Mensen zeggen soms, “waarom zou je de ene verslaving inruilen voor de andere”, want buprenorfine is ook een opiaat. Maar het ligt anders.
Het gebruik van buprenorfine heeft veel voordelen.
De voordelen van buprenorfine
• Een buprenorfinepleister werkt dagenlang: de weekpleister zeven dagen, Transtec vier dagen. Al die tijd hoef je niet te denken aan het innemen van medicatie. Dat geeft rust, zowel lichamelijk als geestelijk.
• Omdat buprenorfine zo lang in je bloed blijft, zijn de ontwenningsverschijnselen milder dan bij andere opiaten.
• Met buprenorfine kun je in hele kleine stapjes afbouwen; het laatste stukje afbouwen doe je met tabletjes in zeer lage doseringen.
• Buprenorfine maakt minder sloom of suf dan andere opiaten.
• Buprenorfine heeft een antidepressieve werking en kan gevoelens van angst verminderen.
• Patiënten met chronische pijn ervaren dat de pijn hanteerbaarder wordt als ze buprenorfine gebruiken.
• Buprenorfine veroorzaakt minder hyperalgesie dan andere opiaten.
• Buprenorfine geeft geen 'high', geen lekker gevoel; je voelt je gewoon normaal.
• Als je buprenorfine gebruikt, heb je minder last van trek, ‘craving’, verlangen dan wanneer je andere opiaten gebruikt.
Buprenorfine geeft geen 'high',
je voelt je gewoon normaal.
Ervaringsdeskundigen over buprenorfine
"Ik vind buprenorfine prettiger in het gebruik; ik voel me er beter bij dan met oxycodon."
“Ik heb geen last meer van ontwenningsverschijnselen tussen de doseringen, wat bij oxycodon een groot probleem was."
"Ik kan helderder denken. Ik ben niet meer zo verschrikkelijk suf.”
"Ik geniet meer van het leven."
"Ik kan mijn dagelijkse bezigheden opnieuw oppakken en werken aan herstel omdat ik niet meer voortdurend met mijn medicatie bezig hoef te zijn."
“Ik ervaar nu een andere pijn dan toen ik oxycodon gebruikte. Deze pijn is anders en beter te hanteren.”
Zijn er mensen die niet tegen buprenorfine kunnen?
Het komt niet vaak voor, maar het kan zijn dat iemand zich er niet goed bij voelt. Als dat het geval is dan kun je ervoor kiezen om over te stappen naar een ander langwerkend opiaat om mee af te bouwen, bijvoorbeeld methadon.
Sommige mensen zijn allergisch voor buprenorfine pleisters. Ze krijgen last van jeuk, rode plekken, blaasjes, bultjes. Er zijn verschillende dingen die je kunt proberen om dit op te lossen.
➜ Ga naar Veelgestelde vragen over buprenorfine pleisters
Heeft buprenorfine bijwerkingen?
Ja, dat zijn hetzelfde type bijwerkingen die andere opiaten ook hebben. Mensen die buprenorfine gebruiken ervaren over het algemeen minder bijwerkingen dan bij andere opiaten.
Kan iedereen buprenorfine gebruiken?
In principe wel. Aangezien mensen die overstappen naar buprenorfine sowieso al opiaten gebruiken, kunnen zij meestal zonder problemen overstappen. Buprenorfine geeft minder bijwerkingen en is minder gevaarlijk in vergelijking met de andere opiaten.
Let wel: dat overstappen moet zorgvuldig en voorzichtig gebeuren!
Pijnpieken en extra pijnstilling bij buprenorfine
Veel mensen denken dat je naast buprenorfine geen extra pijnstilling kunt gebruiken. Daardoor zijn sommigen bang om over te stappen: wat als ik een pijnpiek krijg? Maar dat idee klopt niet. Er zijn wel degelijk mogelijkheden, bijvoorbeeld bij doorbraakpijn, een operatie of een ziekenhuisopname.
Wat zijn de mogelijkheden
De buprenorfine blijft je gewoon door gebruiken. Je hoeft er niet mee te stoppen als je extra pijnstilling nodig hebt.
Extra buprenorfine. Bijvoorbeeld een smelttablet (Temgesic) onder de tong, naast de pleister. Voor pijnstilling is er in de praktijk geen plafond: een hogere dosis buprenorfine geeft meer pijnstilling.
Een ander opiaat erbij. Opiaten die zich sterk aan de receptor binden, zoals fentanyl en hydromorfon, werken goed naast buprenorfine. Gecombineerd geven ze meer pijnstilling.
• Oxycodon is weliswaar een sterk werkend opiaat, maar het bindt zich minder sterk aan de receptor dan fentanyl en hydromorfon. Oxycodon is daarom niet effectief als extra pijnstiller in combinatie met buprenorfine.
• Ervaringsdeskundigen vertellen dat een zwakwerkend opiaat zoals tramadol, weinig effect heeft.
Begeleiding bij overzetten naar buprenorfine
Het omzetten moet gebeuren onder begeleiding van iemand met een grondige kennis van opiaten die ervaring heeft met omzetten naar buprenorfine. Meestal is dat een verslavingsarts. Een verslavingsarts heeft na de opleiding tot basisarts een twee jaar durende opleiding gevolgd om verslavingsarts te worden en is dus het meest deskundig.
Soms wordt het omzetten gedaan door een huisarts, pijnarts of apotheker. Het is dan belangrijk dat zij ervaring hebben met omzetten. In de basisopleiding voor deze beroepsgroepen wordt weinig aandacht besteed aan het onderwerp opiaten.
Omzetten kan op twee manieren
-
De oude/oorspronkelijke methode
De ‘oude/oorspronkelijke methode’ gebeurt tijdens een opname in een verslavingskliniek.
Eerst wordt het oorspronkelijke opiaat stopgezet. Ongeveer een halve dag daarna beginnen de ontwenningsverschijnselen. Die worden gemonitord aan de hand van een lijst met ontwenningsklachten die je elke 2 uur moet invullen. De ontwenningsklachten krijgen een cijfer. Wanneer je een bepaald totaal hebt bereikt wordt in kleine stapjes de buprenorfine opgebouwd, totdat de ontwenningsklachten afnemen.
Eerst stoppen met wat je gebruikt; dan pas mag je beginnen met de buprenorfine
"Ik kon nergens terecht, behalve in een gewone afkickkliniek. Daar zijn ze vooral ingesteld op mensen met een 'echte verslaving', niet op mensen met een lichamelijke afhankelijkheid, zoals ik. Maar ik dacht: ik ga ervoor. In de kliniek werd ik volgens de 'ouderwetse' methode omgezet naar buprenorfine, dus eerst afbouwen naar nul en dan pas buprenorfine. Toen al mijn medicatie werd stopgezet was ik natuurlijk wel even flink ziek, maar dat wist ik van tevoren. En toen kreeg ik de buprenorfine. Achteraf viel het reuze mee."
"Met de micro-inductie methode heb je zo goed als géén ontwenningsverschijnselen"
-
Omzetten via de micro-inductie methode
Bij de gewone manier van overstappen moet je dus eerst stoppen met je opiaat en wachten tot je duidelijke ontwenningsverschijnselen hebt. Pas dan krijg je de eerste buprenorfine. Met de micro-inductie methode hoeft dat niet.
Met micro-inductie kun je met vrij weinig ontwenningsverschijnselen overstappen naar buprenorfine.
👉 Je kunt overstappen van ieder opiaat en vanaf iedere dosis. je hoort wel eens dat mensen (of artsen) zeggen dat de dosering eerst flink moet worden afgebouwd, voordat er kan worden overgestapt maar dat klopt niet. Dat geldt alleen voor de 'oude' methode. Voor micro-inductie geldt dit niet.
Bron: American Journal on Addictions, overzicht van onderzoeken naar micro-inductie (2021).
De micro inductie methode is relatief nieuw maar wordt steeds vaker toegepast, door de verslavingszorg en soms ook door de huisarts.
Vraag je arts of hij of zij ervaring heeft met deze manier van overstappen, of dat er bij jou in de buurt een instelling is die je kan begeleiden.
Een stukje uitleg
Micro-inductie is erop gebaseerd dat je tijdens het overzetten twee opiaten tegelijk gebruikt. Dit moet voorzichtig gebeuren. Stel dat een arts tijdens het overzetten een te grote dosis buprenorfine geeft, dan neemt de buprenorfine de receptoren in een keer over. Dit gaat gepaard met hevige ontwenningsklachten. Buprenorfine bindt namelijk sterker aan de opioïdreceptoren dan andere opiaten. De begeleidend arts moet dus echt wel ervaring hebben met overzetten.
Ambulant of intern
Overstappen via micro-inductie kan zowel ambulant als intern. De keuze hangt af van jouw persoonlijke omstandigheden. Een opname is geschikt als verslaving/geestelijke afhankelijkheid een rol speelt. Wat voor jou het beste is, bespreek je met je arts.
Omzetten met micro-inductie: hoe werkt het
Op dag 1 krijg je onder begeleiding een zeer kleine hoeveelheid buprenorfine toegediend terwijl je het oorspronkelijke middel blijft gebruiken.
Op de dagen daarna wordt de dosis buprenorfine stap voor stap opgehoogd. Ondertussen blijf je je oorspronkelijke middel doorgebruiken.
Na ongeveer een week zit je op de voor jou benodigde hoeveelheid buprenorfine. Het kan ook iets korter of langer zijn.
Soms kun je op dat moment in één keer stoppen met het oorspronkelijke middel; soms wordt het afgebouwd.
Overstappen vanaf tramadol
Tramadol is niet alleen een opiaat, het werkt ook een beetje als een antidepressivum: het beïnvloedt de opname van serotonine en noradrenaline.
Buprenorfine vervangt alleen het opiaatgedeelte.
Daardoor kun je na de overstap toch klachten krijgen, zoals somberheid, angst, onrust of slecht slapen.
Sommige ervaringsdeskundigen vertellen over "schokjes" in hun hoofd, zoals je die ook kunt krijgen bij het stoppen met bepaalde antidepressiva.
Dat ligt dan niet aan de buprenorfine, maar aan het wegvallen van het 'antidepressieve' deel van de tramadol. Het is goed om dat van tevoren te weten.
Bron: Handreiking Buprenorfine Micro-Inductie, Verslavingskunde Nederland (2026).
In 2026 verscheen de Handreiking Buprenorfine Micro-Inductie van Verslavingskunde Nederland.
Daarin staat precies beschreven hoe het werkt, met voorbeeldschema's. De Handreiking is bedoeld voor artsen.
Ervaring: ambulant overgezet via micro-inductie
Petra koos voor ambulant overzetten met micro-inductie.
"Na zeven jaar oxycodon ben ik overgestapt naar buprenorfine onder begeleiding van de verslavingszorg, ambulant. Tijdens het overstappen was ik dus gewoon thuis.
Ik dacht dat ik flinke ontwenningsverschijnselen zou krijgen. Maar het ging veel makkelijker dan ik had verwacht. In mijn verhaal vertel ik precies hoe het overstappen ging."
Ervaring: intern overgezet via micro-inductie
Rianne koos voor een opname om via micro-inductie te worden overgezet.
"Ik gebruikte al lange tijd oxycodon; deels kreeg ik het van de huisarts, deels kocht ik het op de zwarte markt. Toen ik de verslavingskliniek binnenstapte om intern te worden overgezet naar buprenorfine was ik ontzettend zenuwachtig. Maar ik moet eerlijk bekennen, het is hier superfijn. De mensen zijn lief, de begeleiding is goed en de sfeer in onze groep is heel prettig. En het omzetten naar buprenorfine gaat ook heel goed."
Na overstappen: buprenorfine afbouwen en stoppen
Na het overstappen ga je stabiliseren; je blijft een week of iets langer op dezelfde dosis. Daarna begin je met afbouwen, met als doel uiteindelijk met buprenorfine te stoppen.
Het volledig afbouwen van buprenorfine kan, afhankelijk van hoe lang je opiaten gebruikt hebt, maanden of jaren duren.
De ontwenningsverschijnselen van buprenorfine zijn minder heftig dan van andere opiaten, maar ze zijn er wel. Daarom moet buprenorfine, net als alle andere opiaten, heel rustig en zorgvuldig worden afgebouwd.
De intensiteit van de ontwenningsverschijnselen hangt, net als bij de andere opiaten, samen met het afbouwtempo. Ook voor het afbouwen van buprenorfine geldt: het tempo dat voor de ene geschikt is, kan voor de ander te snel gaan.
Heb je veel last van ontwenningsverschijnselen, bouw dan af in een langzamer tempo en stabiliseer regelmatig: blijf enige tijd op dezelfde dosering.
Wanneer je de nul nadert, schakel je over op buprenorfine smelttabletten van 0,2 mg. Ook al is dit een hele lage dosering, toch is het laatste stukje afbouwen voor velen erg lastig. Clonidine kan helpen de ontwenningsverschijnselen te verminderen.
Ontwenningsverschijnselen bij afbouwen en stoppen met buprenorfine
Over het algemeen vinden mensen afbouwen met buprenorfine beter te verdragen dan het afbouwen met andere opiaten. “Tijdens het afbouwen met buprenorfine voelde ik mij een stuk beter dan wanneer ik in het verleden mijn oxycodon te laat had ingenomen.”
Steeds wanneer de dosis omlaag gaat nemen de klachten toe. Meestal trekken ze na een dag of drie weer weg; soms duurt het (veel) langer.
Het is voor iedereen anders
Wat je precies ervaart is voor iedereen anders, maar veel mensen vergelijken het met een flinke griep. Wat je hoort is dat mensen op sommige dagen nergens last van hebben, en dan ineens weer wel.
De ontwenningsverschijnselen van buprenorfine lijken op die van andere opiaten: rusteloosheid, pijn in je botten, spieren en gewrichten, rillingen, diarree, koorts, hoofdpijn, misselijkheid, overgeven, zweten, loopneus. Soms plotseling, uit het niets, een huilbui. Slapeloosheid komt veel voor, evenals pijn.
Uiteindelijk zul je zelf ervaren hoe het voor jou is: afbouwen is voor iedereen anders.
Pijn tijdens en na het afbouwen
Veel mensen ervaren dat de pijn, die lange tijd onderdrukt werd door de opiaten, weer terugkomt wanneer ze zijn afgebouwd.
Het merendeel van de instellingen voor verslavingszorg biedt geen pijnbehandeling; die moet je er zelf bij zoeken.
Op onze pagina Langzaam afbouwen bij pijn lees je hoe je dit aanpakt.
Andere klachten na het afbouwen
De ontwenningsklachten van het afbouwen zijn meestal een dag of 10 nadat je volledig met buprenorfine bent gestopt verdwenen. Toch blijven klachten soms hangen. Sommige patiënten hebben er nog maanden last van.
Dat kunnen zijn slaapproblemen, depressie, angst, mist in je hoofd. Deze klachten hebben niets te maken met het middel buprenorfine, maar met het afbouwen zelf.
Sommige mensen krijgen na het afbouwen last van stress; dat is heel begrijpelijk. Je gaat een nieuw leven tegemoet, zonder het dempende effect van het middel dat je jarenlang gebruikt hebt. Het is een grote stap, waar je rustig de tijd voor moet nemen. Forceer jezelf niet.
Soms kunnen trauma’s, ervaringen uit het verleden terugkomen. Als je het hier moeilijk mee hebt, zoek dan een therapeut.
Soms zijn mensen bang voor een terugval. Ook dit is begrijpelijk. Als je hier bang voor bent, bespreek het dan bijtijds met je behandelaar. Het is beter om problemen te voorkomen dan te laat actie te ondernemen.
Pleisters: praktische vragen
❓ Mijn buprenorfinepleister laat los. Wat moet ik doen?
❓ Wat gebeurt er met een buprenorfinepleister bij warm weer?
❓ Kan ik douchen of zwemmen met een buprenorfinepleister?
❓ Ik krijg huiduitslag van mijn pleister. Wat kan ik doen?
❓ Ik zweet veel. Hoe zorg ik dat mijn pleister blijft zitten?
❓ Kan ik extra pleisters aanvragen?
Meer informatie nodig?
Buprenorfine is langwerkend; daardoor brengt het rust in het afbouwen. De meeste mensen zeggen dat het overstappen meevalt en zeker de moeite waard is.
→ Ervaringen met buprenorfine
Lotgenotencontact
Je bent welkom in onze Opiaten Afbouwen Contactgroep.
Een plek waar je ervaringen kunt delen, vragen kunt stellen en herkenning vindt bij mensen die weten wat afbouwen echt betekent.
Veilig. Respectvol.
➜ Besloten FB Opiaten Afbouwen Contactgroep