Wat doen opiaten in je lichaam
Het grootste gevaar van opiaatgebruik zit in de eerste maand van het gebruik. Ervaringsdeskundigen zeggen: 'als ik toen geweten had wat ik nu weet, was ik er nooit aan begonnen'.
Al na twee weken is het lichaam aan de opiaten gewend geraakt, zowel lichamelijk als geestelijk. Verslaafd raken aan deze pijnstillers is heel makkelijk. Er af komen is een stuk moeilijker.
Opiaten zijn simpelweg niet geschikt voor langdurig gebruik, omdat opiaten een heel proces op gang brengen binnen je lichaam, wat het later zo moeilijk maakt om er weer mee te stoppen.
Het is belangrijk dat zowel jij zelf als je arts hier bij stilstaat op het moment dat je langer dan twee weken opiaten gebruikt: alles wat je gebruikt moet je ook weer afbouwen.
-
Na meer dan een maand opiaatgebruik is stoppen/afbouwen echt 'afkicken'. Mensen beschrijven afbouwen vaak als 'het ergste wat ik ooit heb meegemaakt'.
-
Probeer zo snel mogelijk een alternatief te zoeken voor de opiaten. Vaak is dat een pijnbeheersingsprogramma en de maximale dosis paracetamol en NSAID's zoals ibuprofen, naproxen enzovoorts.
-
Geestelijk afhankelijk (verslaafd) raken overkomt meer mensen dan je denkt. Het kan jou ook overkomen. Wanneer dat gebeurt wordt stoppen nog moeilijker.
Hoe ontstaat verslaving
Bij verslaving denken we automatisch aan het lichaam dat reageert, vraagt om opiaten en de geest die verlangt naar de rustgevende werking.
Maar op de achtergrond speelt zich een heel biochemisch proces af in het lichaam; vanaf het moment dat jij de eerste opiaten neemt, gaat jouw lichaam aan het werk zich daaraan aan te passen. Dat moet wel, want anders zou je het verdovende effect van de opiaten niet overleven.
Receptoren
Opiaten zoals oxycodon, fentanyl, morfine en tramadol oefenen hun werking uit via opiaatreceptoren. Die zitten vooral in de hersenen maar ook in het ruggenmerg en het spijsverteringskanaal.
Opiaatreceptoren spelen een belangrijke rol bij het ervaren en regelen van pijn. Dat weten we.
Dopamine
Opiaten beïnvloeden ook het dopaminesysteem. Dopamine is betrokken bij het beloningssysteem van de hersenen en het ervaren van geluk, blijdschap, welzijn en genot; het wordt ook wel het ‘gelukshormoon’ genoemd. Zo leert het lichaam vanaf het begin, dat opiaten een prettig effect hebben.
Dopaminemetingen bij gebruikers van opiaten laten een verstoorde dopaminebalans zien. Na het gebruik van opiaten maakt het lichaam van de gebruiker meer dopamine / gelukshormoon aan dan het lichaam van iemand die geen opiaten gebruikt.
Norepinefrine
Opiaten vertragen de werking van het centrale zenuwstelsel, waar onder meer de ademhaling, bloeddruk, hartslag, bloedsomloop en het waken en slapen worden geregeld.
Het centrale zenuwstelsel wil deze functies op peil houden, en reageert door de productie van het hormoon/neurotransmitter norepinefrine (ook welnoradrenaline genoemd) te verhogen.
Norepinefrine heeft een stimulerende werking: die is hard nodig om de vertragende werking van de opiaten tegen te gaan. Zo blijven de belangrijke lichaamsfuncties op peil.
Het lichaam wil meer
In de loop der tijd went het lichaam aan de opiaten. Het heeft steeds meer nodig om dat fijne gevoel te krijgen, en de pijn te onderdrukken. Het lichaam vraagt om steeds meer opiaten, en de gebruiker heeft steeds meer nodig om zich goed te voelen.
En dan komt het moment dat je wilt stoppen...
maar dat is vaak makkelijker gezegd
dan gedaan.
Wat gebeurt er als je mindert of stopt
Wanneer je stopt met de opiaten, kan het centrale zenuwstelsel de verhoogde productie van norepinefrine niet zo snel uitschakelen.
-
Ineens zit je met een torenhoge productie van norepinephrine, die raast door je lichaam, zonder opiaten om dit uit te balanceren.
-
De dopamineproductie stort in, want er zijn geen opiaten meer: niks genot, niks gelukshormoon. Je voelt je ellendig.
-
De ontwenningsverschijnselen worden steeds sterker. Pijn slaat keihard toe, want er zijn geen opiaten meer om de pijn te onderdrukken.
-
Je wordt angstig, want ook het rustige gevoel is verdwenen. Je kunt niet meer slapen, want je lichaam staat 24 uur per dag op scherp door de verhoogde productie van norepinefrine.
Nu begrijp je waarom stoppen met opiaten lichamelijk en geestelijk zo heftig is.
👉 Op de pagina Ontwenningsverschijnselen lees je meer over wat er in het lichaam gebeurt wanneer je stopt met met opiaten.
👉 Op de pagina Ontwenning: wat gebeurt er in je lichaam wordt het onderwerp weer van een andere kant belicht
'Craving': het verlangen naar opiaten
Wanneer de aanvoer van opiaten stopt is dat een zware belasting voor het lichaam. Sommige mensen hebben dan vooral vast wel lichamelijke klachten.
Maar bij anderen gaat het hele systeem in protest: het blijft roepen, zeuren en smeken om opiaten. Dit heet ‘craving’, het Engelse woord om een heftig, onweerstaanbaar verlangen aan te duiden.
Niet iedereen is gevoelig voor deze ‘craving’. Maar voor wie er wel gevoelig voor is, is het een zeer zware dobber. Het lichaam heeft geleerd dat opiaten fijn zijn, en blijft stug volhouden: ik wil meer!
Het ontstaan van verslaving
Of je verslaafd raakt, heeft veel te maken met hoe je hersenen werken. Vooral met je beloningscentrum, en met hoe goed je hersenen impulsen kunnen afremmen.
Genetische aanleg kan ervoor zorgen dat iemand weinig dopaminereceptoren heeft. Het prettige effect komt dan extra hard aan, en de kans is groot dat je dat gevoel steeds opnieuw wilt.
Het werkt ook andersom: langdurig opiaatgebruik vermindert de dopaminewerking in je hersenen. Daardoor word je minder gevoelig voor natuurlijke ‘beloningen'.
Dat verklaar het vlakke, lusteloze gevoel waar veel mensen naar het afbouwen nog lang mee blijven zitten: gewone fijne dingen komen even niet aan.
Bron: https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/pn.38.8.0031hoe
👉 Lees ook: Ontwenning: wat gebeurt er in je lichaam
Bijwerkingen Opiaten op de lange termijn
zijn onder andere:
• vermoeidheid en sufheid;
• steeds meer nodig hebben;
• geheugen- en concentratieproblemen;
• steeds meer of nieuwe pijn;
• seksuele problemen;
• obstipatie en andere lichamelijke klachten;
• een overprikkeld pijnsysteem;
• afhankelijkheid, tolerantie en verslaving.
👉 Bekijk: Bijwerkingen opiaten op de lange termijn