top of page
vliegende vogels in de lucht

Langzaam afbouwen bij (chronische) pijn

Heb je al lange tijd pijn, en gebruik je daarvoor oxycodon, tramadol, morfine of fentanyl? Dan lijken opiaten vaak de enige uitweg. Maar bij langdurig gebruik kunnen ze de pijn juist versterken.

​

Veel mensen merken dit pas na jaren. Op deze pagina lees je waarom afbouwen bij pijn een andere aanpak vraagt, welke begeleiding en pijnbehandeling kunnen helpen en hoe je zelf een passend traject samenstelt.

 

Als pijn de dagelijkse realiteit is

Veel mensen met chronische pijn hebben altijd pijn, ook als ze opiaten gebruiken. Naast de oorspronkelijke pijn ontstaan vaak nieuwe klachten, die per dag kunnen verschillen. Het lichaam voelt gespannen, onrustig, overbelast.

​

Voor veel chronische pijnpatiënten is pijn de dagelijkse realiteit. Het is belangrijk om te benadrukken: deze pijn ís echt.

​

Deze pijn heeft niets te maken met aanstellen, overdrijven of ‘tussen de oren’. Deze pijn moet serieus genomen worden – want hij hoort erbij.

​

Als je zo dapper bent om toch af te bouwen, dan moet er tijdens de behandeling heel zorgvuldig rekening gehouden worden met deze pijn.

Aanhoudend pijnsyndroom

Diagnose: aanhoudend pijnsyndroom

Veel chronische pijnpatiënten bewegen door de pijn steeds minder. Dat is een natuurlijke reactie: als bewegen pijn doet, ontwijk je die beweging. Maar door dat vermijden ontstaan verkramping, verstijving en een verslechterde conditie — waardoor de pijn juist toeneemt.
 

Voor deze combinatie van klachten bestaat inmiddels een officiële diagnose: aanhoudend pijnsyndroom.

Steeds meer revalidatiecentra erkennen dit, en houden er in hun behandeling rekening mee.
 

Voor patiënten is die erkenning belangrijk: het bevestigt dat de pijn serieus genomen moet worden en dat het niet gaat om inbeelding of gebrek aan wilskracht.

​

De stap om af te bouwen

Ook al zegt de arts dat je je na het afbouwen beter zult voelen en minder pijn zult hebben — zekerheid heb je niet. Het voelt als een sprong in het diepe.
 

Veel mensen die met pijn te maken hebben zijn al blij als ze een dag hebben met relatief weinig pijn en weinig stress. De gedachte om hun leven overhoop te gooien door te gaan afbouwen is dan geen aantrekkelijk vooruitzicht.

Pijn? Afbouwen is vaak wél mogelijk

Het afbouwen van je medicatie na misschien wel vijf, tien of zelfs twintig jaar gebruik is een grote uitdaging.

Toch kunnen de meeste mensen - ook chronische pijnpatiënten - gezondheidswinst behalen door af te bouwen. Mensen die hun afbouwtraject hebben afgerond zeggen dat het  hen veel heeft opgeleverd: meer energie, meer belangstelling voor hun omgeving en vaak ook minder pijn.

Meestal blijft er wel pijn aanwezig, maar veel mensen zeggen dat die beter te hanteren is dan voor het afbouwen. Men kan weer meer bewegen, wandelen en dingen ondernemen die eerder niet meer lukten.

 

Het resultaat komt niet van de ene dag op de andere. Afbouwen is een langdurig traject dat tijd, aandacht en doorzettingsvermogen vraagt. Reken op maanden tot soms een of twee jaar.

Afbouwen kan op verschillende manieren. Sommige mensen kiezen voor een intern traject, anderen bouwen thuis of ambulant af.

 

Onderaan de pagina lees je de ervaringen van mensen die - na veel wikken en wegen - de stap hebben gezet.

Kan pijn erger worden door opiaten?

Veel mensen weten niet dat opiaten het lichaam bij langdurig gebruik juist gevoeliger kunnen maken voor pijn. De oorspronkelijke pijn kan toenemen, er kan nieuwe pijn ontstaan en zelfs een lichte aanraking kan pijn doen. Dit heet hyperalgesie.

Je verwacht het niet: het middel dat de pijn had moeten verlichten, maakt de pijn juist erger. Toch is het echt waar.

En deze pijn is net zo 'echt'  als welke andere pijn dan ook.

De pijn die samenhangt met het opiaatgebruik kan voor een deel afnemen als je afbouwt – al kan dat, zeker na jarenlang gebruik, lang duren.
 

👉 Meer hierover lees je op de pagina Bijwerkingen van opiaten bij langdurig gebruik

Begeleiding: wie helpt je bij het afbouwen?

Als je veel last hebt van pijn is het heeel erg belangrijk dat je een goede begeleiding krijgen.
 

Expertise op het gebied van afbouwen is heel belangrijk! Je hebt iemand nodig die verstand heeft van afbouwen bij chronische pijn, iemand waar je goed mee kunt praten, iemand waar je vertrouwen in hebt. 

Voordat je besluit wie voor jou de beste begeleider is, zijn er een paar dingen waar je over na moet denken. 

Afbouwen via de huisarts

Voordeel: bekend gezicht, vertrouwd gevoel
Nadeel: tijdens de opleiding van de huisarts wordt heel weinig aandacht besteed aan opiaten en opiaten afbouwen.

Qua deskundigheid op het gebied van opiaten moet een huisarts het hebben van ervaring en zonodig ondersteuning van een verslavingsarts via intercollegiale consulten.

Je huisarts kan je helpen bij het vinden van een pijnprogramma en een  pijnpoli bij jou in de buurt.
 

Afbouwen via de pijnarts/pijnpoli

Voordeel: op één locatie begeleiding voor afbouwen en pijnbehandeling
Nadeel: tijdens de opleiding van de pijnarts wordt heel weinig aandacht besteed aan opiaten en opiaten afbouwen.

Qua expertise op het gebied van afbouwen ligt het hetzelfde als bij de huisarts: een pijnarts is gespecialiseerd in het behandelen van pijn; hij/zij heeft geen speciale kennis van afbouwen. 

Als je onder behandeling bent bij een pijnpoli is de huisarts nog steeds verantwoordelijk voor het voorschrijven van de medicatie. Een pijnarts schrijft geen opiaten voor, ook niet voor afbouwen.​​

Afbouwen via verslavingszorg

​Voordeel: deskundige begeleiding van het afbouwen, de meeste professionele expertise
Nadeel: de meeste instellingen voor verslavingszorg zijn niet gespecialiseerd in het behandelen van chronische pijnpatiënten en de meesten doen niets aan pijn.
Je kunt wel in overleg met de instelling  aanvullende behandelingen zoeken om je totaaltraject compleet te maken.

Een instelling kiezen

Bij het kiezen van een instelling voor verslavingszorg is het belangrijk om na te denken over wat jij nodig hebt qua behandeling. Wil je ambulant afbouwen, of intern? Mocht je denken aan overstappen op buprenorfine om mee af te bouwen, Informeer dan welke methode ze gebruiken.

 

Kijk op hun website om te zien wat ze aanbieden. Kies niet de eerste de beste instelling. Het is de moeite waard om in één keer een goede instelling te kiezen, ook als het betekent dat je iets langer moet wachten. 
 

Check op de website van de instelling die je op het oog hebt of daar iets met pijneducatie gedaan wordt.

Pijn vraagt om een andere aanpak bij afbouwen

Als je chronische pijn hebt en je gaat afbouwen,dan is er een speciale aanpak nodig.

Een standaard afbouwschema gaat voor jou te snel en sluit niet aan bij wat jouw lichaam nodig heeft.

 

Helaas zijn er in Nederland maar weinig behandelaars en instellingen die ervaring hebben met zowel chronische pijn als verantwoord afbouwen.
 

Dat betekent niet dat goede begeleiding onmogelijk is, maar wel dat je soms zelf verschillende vormen van behandeling moet combineren.

Twee belangrijke aandachtspunten

1. Sensitisatie vanwege langdurig opiaatgebruik

Mensen met lang aanhoudende pijn die langdurig opiaten gebruiken, krijgen vaak te maken met sensitisatie.

Sensitisatie ontstaat als gevolg van langdurige, hevige pijn. Het lichaam wordt hypergevoelig.

Alles wordt intensiever: pijn wordt heftiger, de kleinste prikkel komt harder binnen.
Ook ontwenningsklachten worden extra intens.

Het is belangrijk dat jouw begeleidend arts hiervan op de hoogte is, anders zal het afbouwtempo vaak te hoog liggen.

Het is verstandig om op een zeker moment een gesprek te hebben met je arts over sensitisatie. Zodat jullie samen even stilstaan bij dit onderwerp, dat voor jou heel belangrijk is.​

Extra langzaam afbouwen

​​Wanneer je gaat afbouwen moet hier rekening mee gehouden worden; het veiligst is om te kiezen voor een extra laag tempo. Extra kleine afbouwstapjes, extra lange pauzes tussen twee dosisverlagingen.

2. Ga ik te snel...?

Om ontwenningsverschijnselen tijdens het afbouwen tot een minimum te beperken, moet je alert zijn wanneer de ontwenningsverschijnselen plotseling extra gaan opspelen.
 

Het probleem is: als de ontwenning toeneemt, kun je minder helder nadenken. Je bent ziek, minder alert. Toch is het belangrijk dat je hier op let!

 

Dat je gelijk denkt: hé, moet ik nu misschien mijn afbouwtempo aanpassen?

Want als jij het gevoel hebt dat het beter zou zijn om het afbouwtempo wat te verlagen, dan moet je dat natuurlijk bespreken met je arts. 


Eventueel kun je deze pagina laten zien om uit te leggen waarom je dit wilt.

Zelf je behandelpakket samenstellen

speerpunten

Wat helpt: pijnpoli plus pijnprogramma

Wanneer je als chronische pijnpatiënt gaat afbouwen, vraagt dat een brede aanpak.
 

Alleen de medicatie afbouwen is niet genoeg. Je hebt begeleiding nodig die zowel aandacht heeft voor het afbouwen als voor de pijn die erbij hoort. 

Een goed afbouwtraject voor mensen met chronische pijn bestaat uit meerdere onderdelen die elkaar versterken en samen de steun geven die je nodig hebt om het afbouwen vol te houden.

 

Onderdelen van dit afbouwtraject zijn een pijnpoli of pijnarts en een pijnprogramma.
​​​

In de pijnpoli krijg je behandelingen
                          om pijn te verminderen
                In een pijnprogramma leer je omgaan met pijn.   

Pijnpoli/ pijnarts

De pijnpoli is gespecialiseerd in het geven van behandelingen om pijnklachten te verminderen. Er wordt gewerkt met injecties, zenuwblokkades, stimulatietechnieken, fysiotherapie En andere behandelingen die de pijnprikkels tijdelijk onderdrukken.De oorzaak van de pijn wordt meestal niet onderzocht.

 


Hoe goed je geholpen wordt, hangt af van de pijnpoli: De deskundigheid verschilt per organisatie en soms per vestiging.

Sommige chronische pijnpatiënten hebben veel baat bij de pijnpoli, Maar voor een grote groep helpt het onvoldoende of slechts kortdurend.

Wanneer de behandelingen weinig effect hebben, is het volgen van een pijnprogramma de meest logische volgende stap.

Een andere optie is om beide behandelingen te combineren.
 

Een pijnpoli kiezen

Bij het kiezen van een pijnpoli is het verstandig om op hun website te kijken of er gewerkt wordt met integrale pijnzorg. Dat betekent dat er wordt gewerkt met een team dat bestaat uit een pijnarts, een pijnconsulent, fysiotherapeut of revalidatiearts, een psycholoog en eventueel ook een neuroloog.
 

Check op de website van de instelling die je op het oog hebt of daar iets met pijneducatie en leefstijladvies wordt gedaan.

Pijnprogramma traject

Pijnprogramma /pijntraject

Een pijnprogramma is een rustige, opbouwende behandeling die wordt aangepast aan jouw belastbaarheid. 

Je hoeft dus niet bang te zijn dat het te intensief is.En je hoeft ook niet bang te zijn dat het alleen maar praten is; een pijnprogramma is vooral praktisch en gericht op wat jij in het dagelijks leven nodig hebt.
 

In een pijnprogramma komen onder andere aan bod:
 

  • Leren omgaan met pijn zonder erdoor overspoeld te raken

  • Rustige, opbouwende oefeningen om je lichaam minder gespannen te maken

  • Praktische trainingen die helpen om dagelijkse activiteiten beter vol te houden

  • Leren herkennen van grenzen en hoe je overbelasting voorkomt

  • Beter omgaan met negatieve gedachten die de pijn kunnen versterken

  • Inzicht in sensitisatie, zodat je lichaam uit die constante alarmstand kan komen

  • Beweging op jouw tempo, nooit forceren
     

Het doel is niet dat de pijn helemaal verdwijnt, maar dat je er beter mee kunt omgaan.

Een pijnprogramma helpt je om meer grip te krijgen op de pijn, minder spanning in je lichaam en meer zelfvertrouwen. Tijdens het afbouwen van opiaten kan dat echt een steuntje in de rug zijn.

Een pijnprogramma vinden

Een  pijnprogramma kun je vinden bij instellingen voor revalidatiezorg. Een pijnprogramma, aangevuld met behandelingen bij de pijnpoli, is vaak een sterke combinatie.

Zelf je behandeling samenstellen

Nu je de mogelijkheden kent, kun je kijken welke combinatie bij jou past.

In de praktijk zoeken de meeste mensen samen met hun hoofdbehandelaar een combinatie van behandelingen waarin alle speerpunten aan bod komen. Hieraan kun je zelf actief meewerken.

Zelf meedenken, nadenken

Dat betekent dat dat je soms extra werk moet verrichten: telkens opnieuw het gesprek aangaan met je arts of behandelaar, blijven kijken wat bij jóu past, en blijven nadenken over wat jóu helpt om beter te herstellen.

 

Verzamel zoveel mogelijk informatie over verschillende instellingen en behandelaren voordat je een keuze maakt. Want als je eenmaal gekozen hebt, stap je in de praktijk niet snel meer over. 

​​​

Combinatiebehandeling:  afbouwen plus pijnprogramma

Er zijn in Nederland slechts een klein aantal centra voor verslavingszorg  en  revalidatiecentra  die een combinatiebehandeling aanbieden waarin aandacht is voor zowel het afbouwen als voor pijn. 
 

Voordat je gaat afbouwen, doorloop je eerst een uitgebreid programma. Je leert methoden om je pijn te hanteren, je krijgt gesprekken in groepsverband en individueel. Wanneer het afbouwen begint, heb je een sterke basis gelegd waarmee je de volgende stap kunt aangaan.

 

Om meer te weten over hoe mensen zo'n behandeling ervaren: onderaan de pagina vind je ervaringsverhalen van mensen die zijn afgebouwd via Transcare en Novadic Kentron. 

→ Bekijk onze lijst van instellingen die een gecombineerde behandeling voor het afbouwen van opiaten en chronische pijn aanbieden.

groene vogels vliegen in een blauwe lucht

Een pijnprogramma, aangevuld met behandelingen bij de pijnpoli is vaak een sterke combinatie.

Veelgestelde vragen over afbouwen bij pijn  

​

  • Zal ik minder pijn hebben als ik afbouw?

  • Kan ik mij na het afbouwen juist slechter voelen?

  • Moet je langzamer afbouwen als je pijn hebt?​

  • Kun je depressief raken door afbouwen?

  • Kan afbouwen ook betekenen dat je alleen mindert?

  • Wat als afbouwen door de pijn niet lukt?


👉 Bekijk alle vragen en antwoorden

Ervaringen met afbouwen bij pijn

2
handen met mobieltjes, symbool voor contact via Facebook Lotgenotencontact

Lotgenotencontact

Besloten Opiaten Afbouwen Contactgroep

Je bent welkom in onze community.
Een plek waar je ervaringen kunt delen, vragen kunt stellen en herkenning vindt bij mensen die weten wat afbouwen echt betekent.
 

Veilig. Respectvol. 
 

Je kunt deelnemen via:

👉  Besloten FB Opiaten Afbouwen Contactgroep 
 

​Liever het laatste nieuws volgen? Dat kan via:

👉  Facebook Openbare groep

 

​​

bottom of page