.png){kind=small}
Ervaringsdeskundigen helpen je verder
260 mensen aan het woord
260 mensen aan het woord
Afbouwzorg Nederland: tussen wal en schip
Waarom loopt afbouwen zo vaak mis?
Ruim 400 mensen spreken zich uit
Sinds 2021 biedt Opiaten Afbouwen steun, informatie en een luisterend oor aan mensen die vastlopen bij het afbouwen van opiaten. In de loop der tijd hebben honderden mensen hun ervaringen met ons gedeeld.
In 2023 zijn wij gestart met het Onderzoek Afbouwzorg, om deze ervaringen te vertalen naar cijfers, patronen en concrete inzichten.
Later zijn daar aanvullende onderzoeken en polls bij gekomen, ieder met een eigen insteek, maar steeds met dezelfde kernvragen:
-
Welke problemen kwam je tegen tijdens het afbouwen?
-
Wat had voor jou het afbouwen draaglijker kunnen maken?
Struikelblokken en hindernissen
Natuurlijk heeft iedereen zijn of haar eigen verhaal.
Maar als je goed kijkt naar de uitkomsten van de onderzoeken, zie je iets opvallends:
👉 Mensen lopen bijna allemaal tegen dezelfde problemen aan.
Sommige mensen weten zich hier doorheen te slaan.
Voor anderen zijn de problemen onoverkomelijk; het afbouwen loopt vast.
Dit zeggen de mensen die het meemaken
“De afbouwzorg in Nederland schiet op belangrijke punten tekort.”
(respondent, Onderzoek Afbouwzorg 2)
De optelsom van cijfers van drie onderzoeken laten zien dat dit geen incidenten zijn. Het zijn structurele problemen waar grote groepen mensen tegenaan lopen bij het afbouwen van opiaten op doktersrecept.
Kernproblemen in cijfers
229 mensen delen hun ervaringen
• 69% is niet positief over de afbouwzorg
​
• 67% ervaart ernstige ontwenningsverschijnselen
​
• 57% ervaart onvoldoende begeleiding
​
• 53% zegt dat het afbouwen te snel gaat
​
• 53% mist aandacht voor lichamelijke klachten en pijn
​
• 45% ervaart een gebrek aan deskundigheid
​
• 37% ervaart onvoldoende inspraak
​
• 37% voelt zich niet respectvol behandeld
​
• 36% mist aandacht voor psychische begeleiding
​
• 16% kreeg te maken met abrupt stoppen
“Ik moest het allemaal zelf maar uitzoeken. Geen begeleiding, geen steun, niks.”
Onderzoek Afbouwzorg 2
Samenhang tussen de problemen
De optelsom van drie onderzoeken is duidelijk
Ruim 400 mensen hebben zich uitgesproken en het beeld is duidelijk: dit zijn geen incidenten.Dit zijn structurele problemen.
De problemen die uit het onderzoek naar voren komen, hangen nauw met elkaar samen en versterken elkaar gedurende het afbouwproces.
Wat op het eerste gezicht losse problemen lijken, blijkt in de praktijk een samenhangend geheel te zijn.
Het één leidt tot het ander — en zo ontstaat een vicieuze cirkel waar mensen moeilijk uitkomen.
Het afbouwen gaat te snel (53%) en de begeleiding is onvoldoende (57%).
👉 Dan zijn de gevolgen onvermijdelijk:
-
ernstige ontwenningsklachten
-
vastlopen in het afbouwproces
-
langdurige problemen
👉 De belangrijkste knelpunten in de praktijk
Dit zijn de punten die in het onderzoek het meest naar voren komen.
Extreme ontwenningsverschijnselen
Voor veel mensen is afbouwen geen geleidelijk proces, maar een fysieke en mentale uitputtingsslag.
67% ervaart ernstige ontwenningsverschijnselen.
Dit zijn geen milde klachten, maar symptomen die het dagelijks functioneren volledig ontregelen.
Voor sommige mensen betekent dit dat zij nauwelijks nog normaal kunnen functioneren — ze liggen doodziek op bed, zijn misselijk en ervaren heftige lichamelijke onrust, zoals het gevoel “dat er mieren onder de huid kruipen.”
“Ik ben nog nooit van mijn leven zo ziek geweest in mijn leven.”
(respondent)
Begeleiding
Mensen die opiaten afbouwen zijn in grote mate afhankelijk van de zorg en deskundigheid van degene die hen begeleidt, voor het slagen van hun afbouwtraject.
Maar het onderzoek laat zien dat 57% van de respondenten de begeleiding als onvoldoende ervaart.
​
Natuurlijk zijn er artsen die het ontzettend goed doen en die geweldig werk verrichten.
Maar tegelijkertijd gaat er achter de deur van de spreekkamer veel mis.
Daar willen wij over praten.
Gebrek aan deskundigheid
Uit onze onderzoeken komt naar voren dat er veel beoordelings- en inschattingsfouten worden gemaakt door artsen.
Soms zijn dat ernstige fouten,die gemakkelijk voorkomen hadden kunnen worden.
"Mijn huisarts besloot plotseling dat ik heel snel moest afbouwen; de dosis werd zonder aankondiging gehalveerd. Ik ben toen vreselijk ziek geworden, met een ziekenhuisopname tot gevolg."
Achter de deur van de spreekkamer
Veel dingen die misgaan, blijven onzichtbaar
ze spelen zich af achter de deur van de spreekkamer — in situaties waar geen toezicht is en waar ervaringen van patiënten zelden worden gedeeld.
Op onze Facebookpagina wordt hier open over gesproken.
Daar komen deze verhalen samen.
Maar buiten die context blijft het stil.
Er wordt weinig over geschreven, en nog minder over gesproken.
Wat er gebeurt, blijft daardoor grotendeels buiten beeld.​
Respect
Een andere belangrijke vraag in het onderzoek was: worden mensen tijdens het afbouwen met respect behandeld?
​
Uit de resultaten blijkt dat een deel van de respondenten dit niet zo ervaart.
Tussen de 16% en 20% geeft aan zich niet respectvol behandeld te voelen.
​
“Het lijkt wel alsof het mijn arts vrij staat om mij te behandelen alsof ik minderwaardig ben, omdat ik opiaten gebruik — terwijl hij zelf is begonnen met het voorschrijven.”
(respondent)​
Respect is geen bijzaak
Voor mensen die afhankelijk zijn van hun arts, is het een voorwaarde voor vertrouwen en goede begeleiding.
👉 Lees meer in het Dossier Respect →
Ik vraag me af of mijn dokter beseft hoe ontzettend zwaar het is om af te bouwen op de manier waarop hij wil.”
(respondent)
👉 Hoe deze problemen samenhangen
De resultaten geven een duidelijk beeld van de struikelblokken en hindernissen die mensen tegenkomen tijdens het afbouwen.
Deze problemen staan niet los van elkaar.
Ze versterken elkaar, waardoor het afbouwen naarmate het traject vordert steeds zwaarder wordt. Het afbouwen wordt niet makkelijker naarmate je verder komt, maar juist moeilijker.
“Iedereen ziet het gebeuren, maar niemand trekt aan de noodrem.”
(respondent)
​
👉 Wil je weten wat de resultaten van het onderzoek concreet laten zien?
Bekijk de belangrijkste cijfers en conclusies →
​
👉 Herken jij jezelf in deze ervaringen?
En wil je bijdragen aan een betere Afbouwzorg?
👉 Vul het Onderzoek Afbouwzorg in.
Meer over dit onderzoek
👉 Meer weten over hoe dit onderzoek is opgebouwd?het Onderzoek Afbouwzorg is opgebouwd uit drie rondes, verspreid over meerdere jaren en honderden respondenten. bekijk onze onderzoekcijfers ra