.png){kind=small}
Ervaringsdeskundigen helpen je verder
Kritische Analyse
Afbouwzorg
De realiteit
Deze analyse is bedoeld voor patiënten, zorgverleners, beleidsmakers
Inleiding
Sinds 2021 biedt Stichting Opiaten Afbouwen informatie, ondersteuning en praktijkinzichten aan mensen die vastlopen bij het afbouwen van opiaten-op-doktersrecept.
In de loop der jaren hebben wij duizenden gesprekken gevoerd, wij hebben onderzoek gedaan, wij zijn op alle mogelijke manieren bezig geweest om mensen te helpen die opiaten probeerden af te bouwen.
Talloze mensen hebben ons in vertrouwen genomen en verteld over hun ervaringen. Veel daarvan hebben wij opgetekend en verzameld in onze ervaringsdossiers.
Ervaringen, dossiers en onderzoek
Daarnaast hebben wij onze onderzoeken opnieuw uitgewerkt, samen goed voor honderden respondenten verspreid over meerdere jaren.
Wanneer al deze ervaringen, dossiers en onderzoeksresultaten naast elkaar worden gelegd, ontstaat een verontrustend beeld van de Nederlandse afbouwzorg.
Natuurlijk zijn onze onderzoeken niet bedoeld als volledig representatief beeld van alle patiënten die in Nederland opiaten afbouwen. Maar ondertussen speelt er nóg iets anders, waar nauwelijks openlijk over gesproken wordt.
Iets dat ook wij pas recent volledig zijn gaan beseffen.
Waar nooit over gesproken wordt
De zorgverleners die verantwoordelijk zijn voor het begeleiden van afbouwtrajecten hebben daar over het algemeen nooit specifieke scholing of opleiding voor ontvangen.
De huisarts, pijnarts en medisch specialist hebben ieder hun eigen deskundigheid en specialisme. Maar die ligt niet op het begeleiden van afbouwtrajecten van zwaar verslavende middelen. Het hoort gewoon niet bij de opleiding.
🔵 Het overgrote deel van de patiënten dat een afbouwtraject volgt wordt begeleid door een zorgverleners die daar nooit specifiek voor is opgeleid.
Hoe is het mogelijk?
• De huisarts draagt in Nederland grotendeels de verantwoordelijkheid voor het begeleiden van afbouwtrajecten van opiaten-op-doktersrecept.
Waarom ligt deze verantwoordelijkheid bij een beroepsgroep waar tijdens de opleiding nauwelijks aandacht wordt besteed aan het begeleiden van afbouwtrajecten?
• Lichamelijke afhankelijkheid van opiaten wordt erkend als een ernstig probleem.
Waarom krijgen patiënten die verslavende medicatie op doktersrecept proberen af te bouwen dan geen gespecialiseerde, deskundige begeleiding?
• De enige aanvullende informatie die beschikbaar is voor huisartsen, de Handreiking Afbouwen Opioïden, bestaat uit slechts twaalf pagina’s summiere informatie.
Is dit voldoende ondersteuning voor zorgverleners die tijdens hun opleiding nooit specifieke scholing hebben ontvangen over het begeleiden van afbouwtrajecten?
Gebrek aan onderzoek en beleid
• Waarom wordt er geen onderzoek gedaan naar mensen die afhankelijk zijn geraakt van opiaten-op-doktersrecept?
• En misschien wel de meest pijnlijke vraag van allemaal:
🔵 Hoe kan het dat dit alles binnen de Nederlandse afbouwzorg zo normaal is geworden?
Iedereen in de zorg weet dat dit zo is,
maar niemand trekt aan de bel.
Structurele onverschilligheid
Er lijkt sprake te zijn van een soort structurele onverschilligheid, alsof mensen die vastlopen tijdens het afbouwen van opiaten-op-doktersrecept geen deskundige aandacht nodig hebben.
Alsof ze blij mogen zijn dat ze überhaupt de medicatie voorgeschreven krijgen waar ze nu zo moeilijk vanaf kunnen komen.
Alsof het normaal is dat wanneer een patiënt niet goed kan samenwerken met de arts, de patiënt amper durft over te stappen, omdat een andere arts misschien de opiaten gewoon stopzet.
Stel je eens voor als het hier zou gaan om een hartpatiënt, die niet durft over te stappen naar een andere arts uit angst dat zijn of haar hartmedicatie wordt stopgezet.
Hoe je het ook bekijkt: dat is geen gezonde situatie.
En toch is dit voor veel mensen binnen de huidige afbouwzorg de realiteit geworden.
🔵 Ondertussen wordt er vanuit de overheid nauwelijks onderzoek gedaan naar mensen die langdurig afhankelijk zijn geraakt van opiaten-op-doktersrecept.
Er is vrijwel niets over deze groep bekend.
• Hoeveel mensen gebruiken langdurig opiaten?
• Hoe ontwikkelt zich het gebruik op de lange termijn?
• Hoeveel afbouwpogingen lopen vast?
• Hoe gaat het met deze mensen op de lange termijn?
Deze informatie is niet bekend.
Ons eigen onderzoek
Binnen onze onderzoeken klinkt al jaren kritiek door op de manier waarop langdurige gebruikers van opiaten binnen de Nederlandse afbouwzorg worden begeleid.
Opvallend is dat de kritiek door de jaren heen hetzelfde blijft. De cijfers van verschillende jaren blijven bijna hetzelfde.
Het beeld dat je ziet is een patiëntengroep die zich binnen de huidige afbouwzorg onvoldoende gehoord, onvoldoende begeleid en onvoldoende begrepen voelt.
Knelpunten en problemen
Tijdens het uitwerken van de onderzoeken viel ons op dat de problemen tijdens het afbouwen zich steeds concentreren rond dezelfde knelpunten.
• 67% van de respondenten ervaart ernstige ontwenningsverschijnselen tijdens het afbouwen
• 57% ervaart onvoldoende begeleiding
• 53% geeft aan dat het afbouwen te snel gaat of niet aansluit bij wat men lichamelijk aankan
• 53% mist voldoende aandacht voor lichamelijke klachten en pijn
• 45% ervaart een gebrek aan deskundigheid bij de behandelend arts
Deze percentages zeggen niet alles.
Maar wanneer zulke hoge cijfers over meerdere jaren en onderzoeken steeds opnieuw terugkomen, is dat wel iets om serieus bij stil te staan:
🔵69% van onze respondenten is niet positief over de ontvangen afbouwzorg.
Landelijk onderzoek ontbreekt
Onze onderzoeken laten al jaren dezelfde knelpunten en problemen zien. De percentages van bepaalde problemen liggen zo hoog dat ze eigenlijk niet meer als losse incidenten kunnen worden beschouwd.
Landelijk onderzoek naar deze groep patiënten wordt nauwelijks gedaan. En dat vinden wij een merkwaardige situatie.
Waarom is er zo weinig aandacht voor vragen als:
• Hoeveel mensen gebruiken langdurig opiaten?
• Hoeveel proberen af te bouwen?
• Hoeveel afbouwpogingen lopen vast?
• Hoe gaat het met deze mensen op de lange termijn?
• Hoe ontwikkelt zich het gebruik op de lange termijn?
🔵Het lijkt wel of alle langdurige gebruikers van opiaten-op-doktersrecept volledig buiten beeld zijn.
Minder voorschrijven is niet hetzelfde als afbouwbeleid
De afgelopen jaren ligt de nadruk binnen het opioïdenbeleid vooral op het terugdringen van het aantal nieuwe recepten en het verminderen van langdurig gebruik.
Maar dat is nog geen afbouwbeleid.
Zonder duidelijke cijfers over gebruik, langdurig gebruik, vastlopende afbouwtrajecten en onderbouwde inzichten voor de lange termijn is eigenlijk ook geen reëel beleid te maken.
De huidige gang van zaken is uiteindelijk gebaseerd op aannames en nattevingerwerk.
🔵 Minder voorschrijven is niet hetzelfde als een afbouwbeleid.
Afsluiting
Mensen komen bij ons terecht wanneer zij hulp zoeken tijdens het afbouwen van opiaten-op-doktersrecept.
Achter deze hulpvragen gaat vaak een wereld van ernstige lichamelijke, geestelijke en sociale problemen schuil. Dat nemen wij heel serieus.
Met dit project vragen wij aandacht voor de mensen bij wie het niet goed gaat.
Natuurlijk loopt afbouwen niet bij iedereen vast, en natuurlijk zijn er zorgverleners die mensen hierin goed begeleiden.
Maar het is te makkelijk om er vanuit te gaan dat dit de meerderheid is.
🔴 Wij benadrukken de noodzaak van:
• adequate scholing over het onderwerp opiaten afbouwen tijdens de opleiding van artsen die afbouwtrajecten begeleiden en.
• passende bijscholing voor huisartsen en pijnartsen
• meer aandacht voor mensen bij wie het afbouwen niet lukt.
Onderzoek, ervaringen, inzichten
De Kritische Analyse Afbouwzorg is bedoeld als basis voor verder onderzoek, nieuwe praktijkinzichten, bewustwording en gesprekken met zorgverleners, organisaties en beleidsmakers.
🟢 Want anders afbouwen vraagt meer dan goede bedoelingen alleen.
Tijdens het verzamelen en uitwerken van ervaringen, onderzoeken, praktijkverhalen en thema’s merkten wij dat de hoeveelheid informatie inmiddels te groot was geworden om nog onder één noemer samen te vatten.
Daarom hebben wij het project opgesplitst in drie delen.
Samen laten deze onderdelen zien waar mensen tijdens het afbouwen tegenaan lopen, welke patronen daarin zichtbaar worden en welke vragen dat oproept over de huidige Nederlandse afbouwzorg.
🔵 Kritische Analyse Afbouwzorg
De Kritische Analyse Afbouwzorg is bedoeld als basis voor verder onderzoek, nieuwe praktijkinzichten, bewustwording en gesprekken met zorgverleners, organisaties en beleidsmakers.
🟢 Plan Patiëntgerichte Afbouwzorg
Het Plan Patiëntgerichte Afbouwzorg bouwt hierop voort en richt zich op de vraag hoe de Nederlandse Afbouwzorg beter, menselijker en deskundiger ingericht zou kunnen worden.
🟣 Onderzoek & ervaringen
Inzichten uit vier jaar onderzoek en ervaringen van ruim 600 mensen met de Nederlandse afbouwzorg.
Belangenorganisatie Opiaten Afbouwen
Want opiaten afbouwen kan beter, opiaten afbouwen moet beter!
