Geen pillen maar pleisters
Wij horen zelden dat een arts adviseert om na een maagverkleining opiaatpleisters te gebruiken.
Wat we wel zien: mensen met een kleine, kwetsbare maag die op een dag tientallen pillen moeten slikken.
Het probleem
Na een maagverkleining worden langwerkende opioïden met vertraagde afgifte vaak als ongeschikt gezien. Daarom krijgen veel mensen uitsluitend kortwerkende opioïden voorgeschreven.
Dat betekent:
-
Iedere 1 tot 3 uur een nieuwe pil slikken.
-
Steeds opnieuw een piek in de bloedspiegel (met kans op een high-gevoel).
-
Kort daarna een dal, waardoor pijn of ontwenningsverschijnselen weer de kop opsteken.
-
Een patroon dat niet alleen vermoeiend en belastend is, maar ook verslavingsbevorderend.
Wanneer de arts het niet ziet
Sommige artsen realiseren zich niet dat, na maagverkleinende operatie medicatie anders wordt opgenomen. Zij behandelen mensen met een maagverkleining die opiaten gebruiken op dezelfde manier als mensen die geen maagverkleining hebben.
Wij horen regelmatig dat mensen met een maagverkleining worden gezien als lastig, dwingend, ze blijven maar vragen om meer opiaten.
Maar dat is natuurlijk niet raar, wanneer je bedenkt dat de medicatie die zij voorgeschreven krijgen zo snel uitgewerkt is.
Waarom geen pleister?
Ondanks dit patroon krijgen veel patiënten jarenlang pillen. Dat is opmerkelijk, want er bestaan wél pleisters die speciaal bedoeld zijn voor stabiele, chronische pijn:
-
Fentanylpleister: geschikt voor mensen die al gewend zijn aan opioïden.
-
Buprenorfinepleister: vaak bij lagere tot matige pijnniveaus.
De voordelen van pleisters
-
Constante afgifte: geen pieken en dalen, minder kans op high-gevoel en ontwenningsverschijnselen.
-
Gebruiksgemak: een pleister werkt 3 tot 7 dagen, in plaats van meerdere pillen per dag.
-
Onafhankelijk van de maag: een pleister wordt via de huid opgenomen, dus de maagverkleining heeft geen invloed op de werking. Ook overgeven of eten dat lang in de maag blijft liggen, maakt dan niet uit. En geen vuist vol pillen meer in een kleine, kwetsbare maag.
Wat onze Poll laat zien
In onze poll over de werkingsduur van opiaten na een maagverkleining gebruikten 4 mensen een fentanylpleister. Drie van hen beschreven de werking als normaal. Bij de pillen was dat heel anders: daar werkte een dosis kortwerkende oxycodon of tramadol vaak maar 1 tot 2 uur.
Ervaringen
Luna: “Voor mij werken de pleisters het beste. Kortwerkende oxycodon werkt bij mij maximaal 3 uur.”
Cindy: “Die pleister is voor mij een veel betere basis.”
Stress
Wij denken dat een pleister voor veel mensen met een maagverkleining veel meer kan betekenen dan alleen betere pijnstilling.
Wie de hele dag pillen slikt die na een uur of twee alweer zijn uitgewerkt, leeft van dosis naar dosis. Steeds klokkijken. Wachten tot het volgende moment. En tussendoor steeds weer een beetje ontwenning: onrust, zweten, pijn die terugkomt. Dat geeft stress, de hele dag door, zowel lichamelijk als geestelijk.
En stress slaat op de maag. Daarbij geeft ontwenning zelf ook maag- en darmklachten, zoals misselijkheid, buikkrampen en diarree. Voor mensen met een maagverkleining, die vaak toch al een gevoelige maag hebben, komt dat dubbel hard aan.
Een pleister geeft rust. Geen pieken, geen dalen, geen tussentijdse ontwenning. Het zou ons niets verbazen als dat het leven van deze mensen een stuk draaglijker maakt, lichamelijk én geestelijk.
Daarom vragen wij artsen: denk bij deze groep in ieder geval na over een pleister. Grijp niet automatisch naar de pillen.
Wanneer de zwarte markt de enige uitweg is
Als een arts niet wil inzien dat de pillen zo snel zijn uitgewerkt, is dat voor velen een reden om bij te kopen op de zwarte markt.
Vanaf dat moment hebben mensen potten en dozen met pillen in huis. Dan wordt het heel makkelijk om daar een greep in te doen. We horen vaak dat mensen in de loop der tijd steeds meer gaan gebruiken.
“Na een maagverkleining werkt oxycodon nog maar heel kort. Ik verloor steeds meer zicht op wat ik gebruikte, maar het was veel te veel. Ik kocht ook bij op de zwarte markt, steeds meer. En ja, toen raakte ik verslaafd.”
👉 Het verhaal van deze jonge vrouw laat zien hoe het mis kan gaan als er geen goede dialoog is tussen arts en patiënt.
Hoe meer pijn, hoe meer oxycodon ik bijkocht
Gastroparese
-
Na een maagverkleining kunnen verschillende complicaties optreden: sommige daarvan zijn zeer pijnlijk. Voor pijnstilling zijn deze mensen aangewezen op opiaten.
-
Een van de complicaties is gastroparese: de maag leegt zich dan veel te traag. Juist deze mensen hebben vaak veel pijn. Bij hen is de werking van pillen extra onvoorspelbaar, omdat voedsel (en geslikte medicatie) soms dagen in de maag blijft zitten. De massa gaat niet verder en de opiaten, die in de darm worden opgenomen, bereiken die darm niet. Er is dus geen pijnstilling.
Lies: “Eigenlijk kon ik helemaal niet slikken”
“Ik heb twee jaar in het ziekenhuis gelegen, na een mislukte maagverkleining. Ik kon niet eten of drinken en leefde op sondevoeding. Via de sonde kreeg ik vocht en voeding binnen.
Ik had heel veel pijn. Ik kreeg oxycodon, gedeeltelijk via het infuus en gedeeltelijk als tabletten die ik moest slikken. Maar eigenlijk kon ik helemaal niet slikken. Met de grootste moeite kreeg ik die tabletten weg met een paar slokjes water, en ik werd er behoorlijk misselijk van.
Daarnaast kreeg ik maximaal 6 tot 8 smelttabletten oxycodon per dag. Die smolten in mijn mond en de opname ging heel goed. Daardoor ben ik verslaafd geraakt.
De kortwerkende oxycodon werkte bij mij hooguit twee uur. Dan probeerde ik het nog te rekken tot drie uur, en dan moest ik echt weer een nieuwe pil nemen.
De arts heeft nooit uitgelegd waarom ik per se die oxycodon moest slikken. Toen ik weer thuis was, kreeg ik fentanylpleisters. Maar het slikken van de oxycodon ging gewoon door.”
Lies is geen uitzondering. Wij kennen nog iemand die sondevoeding krijgt en niet kan slikken. Toch krijgt zij oxycodontabletten voorgeschreven: vijftien per dag. Ze krijgt er een verdovende spray voor haar keel bij, omdat ze de pillen anders meteen weer uitspuugt.
Wie niet kan eten of drinken, krijgt voeding en vocht via een sonde of infuus.
Waarom dan wel pijnstilling in pilvorm? Een pleister gaat helemaal buiten de maag om.
Waarom worden pleisters niet vaker voorgeschreven?
Artsen zullen vaak zeggen dat een pleister niet geschikt is bij wisselende of acute pijn: hij werkt pas na ongeveer een dag en is moeilijk snel bij te stellen. Dat kan een reden zijn in het ziekenhuis.
Maar wie elke dag vijftien oxycodon nodig heeft, heeft geen wisselende pijn. Dat is stabiele, langdurige pijn, en juist daarvoor zijn pleisters bedoeld.
Eerlijk over de nadelen
Een pleister is niet voor iedereen de oplossing. Het duurt ongeveer een dag voordat de pleister goed werkt, wanneer je de eerste pleister plakt.
Warmte, zoals koorts, een warme douche of de zon, kan de afgifte verhogen.
Niet iedereen verdraagt de pleisterlijm. Maar daar is veel aan te doen
Zie Pleisters: praktische tips
Bij doorbraakpijn is soms toch iets extra’s nodig. Ja, dat is waar.
Maar anderzijds: de langdurige werking van een pleister geeft voor mensen met een maagverkleining zoveel rust, en dat is enorm belangrijk.
Aandachtspunt voor artsen
Bij het overstappen van pillen naar een pleister gebruiken artsen dezelfde omrekentabel als bij iedereen.
Maar die tabel gaat uit van een normale opname van de pillen.
Na een maagverkleining weet niemand hoeveel er van een dosis werkelijk wordt opgenomen. De omrekening is bij deze groep dus onzeker.
Rustig beginnen en goed bijsturen is hier extra belangrijk. Naar dit omrekenen bij mensen met een maagverkleining is, voor zover wij weten, nog nooit onderzoek gedaan.
Vervolgens: het is heel belangrijk om de patiënt net zolang te monitoren totdat het zeker is dat deze op de juiste dosering is gezet.
Conclusies
Voor mensen met chronische pijn na een maagverkleining lijkt het veel logischer om pleisters te overwegen dan om hen jarenlang vast te zetten in een patroon van kortwerkende pillen. Toch gebeurt dit in de praktijk nog maar weinig, waarschijnlijk meer uit gewoonte dan uit medische noodzaak.
Lotgenotencontact
Opiaten Afbouwen Contactgroep
Je bent welkom in onze community.
Dit is een plek waar je ervaringen kunt delen, vragen kunt stellen en herkenning vindt bij mensen die weten wat afbouwen echt betekent.
Veilig. Respectvol. Warm en vriendelijk.
Je kunt deelnemen via:
👉 Besloten Facebook Contactgroep
Liever alleen nieuwsberichten meelezen?
👉 Openbare Facebookgroep