PLAN
AfbouwZORG
De patiënt
Wanneer afbouwen misgaat
Hoe voelt het om afhankelijk te zijn van opiaten?
Mensen die zelf afhankelijk zijn geworden van opiaten-op-doktersrecept zeggen vaak dat anderen zich nauwelijks kunnen voorstellen hoe dat is.
Wat betekent het wanneer je jarenlang medicatie voorgeschreven hebt gekregen en je lichaam daar niet meer zonder kan?
Wat gebeurt er als je wilt afbouwen, maar je lichaam reageert ontzettend hevig op iedere verlaging?
Hoe voelt het wanneer je daarbij niet altijd begrepen of geloofd wordt?
Op deze pagina proberen wij iets te laten zien van de positie waarin patiënten terecht kunnen komen wanneer zij langdurig opiaten gebruiken en gaan afbouwen en stoppen.
Steeds maar ziek zijn
Soms begint het probleem met iets wat op papier klein lijkt: een afbouwschema dat net te snel gaat, een stap die net te groot is, of onvoldoende ruimte om te stabiliseren.
Maar voor de patiënt kunnen de gevolgen groot zijn.
Wanneer het lichaam de verlaging niet kan bijhouden, kunnen ontwenningsklachten snel toenemen.
Wat voor een arts misschien voelt als een redelijke stap, kan voor de patiënt betekenen dat het dagelijks functioneren volledig onder druk komt te staan.
Realiseer je wat een mislukte afbouwpogingen betekent
Een mislukte afbouwpoging is voor de patiënt niet zomaar een tegenvaller. In de meeste gevallen is daar een periode aan voorafgegaan van ontwenning, slecht slapen, pijn, angst en uitputting
.
Voor veel mensen betekent mislukken ook verlies van vertrouwen: in zichzelf, in hun lichaam en in de mogelijkheid dat afbouwen voor hen überhaupt haalbaar is.
d
Daarom is het belangrijk om iedere afbouwpoging serieus te nemen. Kijk niet alleen naar het schema, maar vooral naar wat het afbouwen met de patiënt doet.
Als het lichaam aangeeft dat het tempo te hoog ligt, moet er worden bijgestuurd. Alles moet erop gericht zijn om de kans van slagen zo groot mogelijk te maken.
Het is aan de arts om een afbouwpoging in goede banen te leiden, het afbouwen te regisseren, en te zorgen dat de patiënt tijdens het afbouwen, dat op zichzelf al enorm zwaar is, zo min mogelijk wordt belast.
Want als het afbouwen niet lukt, staat de patiënt met lege handen. Drie, vier, vijf afbouwpogingen is geen zeldzaamheid. Mensen geven aan dat het telkens opnieuw moeilijk is om de moed te verzamelen voor nog een poging.
Interdose withdrawal - of een aansteller?
Er zijn mensen wiens lichaam opiaten sneller afbreekt dan anderen, waardoor het middel korter werkt dan verwacht.
Zik krijgen al ontwenningsverschijnselen voordat het tijd is voor de volgende dosis. Dit wordt ook wel interdose withdrawal genoemd.
Sommige artsen herkennen dit fenomeen niet, doen er niets mee en de patiënt moet maar voortmodderen.
Lees meer op Ontwenningsklachten
Versuffing, pijn en ontwenning
Veel mensen zijn niet uit vrije keuze in deze situatie beland. Zij hebben medicatie gebruikt die door een arts werd voorgeschreven, volgens de instructies die zij kregen.
Nu zijn ze lichamelijk afhankelijk. Zodra het middel uitwerkt, ontstaan ontwenningsverschijnselen. Voor sommige mensen bepaalt het tijdstip van de volgende dosis een groot deel van de dag.
Het is niet zo dat zij naast het opiaatgebruik een prettig leven leiden. Velen balanceren tussen versuffing, pijn en ontwenning.
Veel mensen willen graag stoppen. Maar precies daar loopt het vast: ze willen wel, maar het lukt niet.
Uitleggen, verdedigen en bewijzen
Wat veel mensen tijdens het afbouwen het meest raakt, zijn niet alleen de lichamelijke klachten.
Het is het gevoel voortdurend te moeten uitleggen, verdedigen of bewijzen wat er met hen gebeurt.
Waarom een verlaging niet lukt.
Waarom zij opnieuw medicatie nodig hebben.
Waarom zij zich ziek voelen.
Waarom zij niet verder kunnen.
Voor veel patiënten voelt het alsof zij steeds opnieuw moeten aantonen dat hun klachten echt zijn.
"Wat ik tegen mijn arts wil zeggen is: luister naar mij. Probeer alsjeblieft te begrijpen wat ik zeg."
Wat betekent "ziek zijn"?
"Ziek zijn" betekent dat je hevige ontwenningsverschijnselen hebt
"Je ellendig voelen, de hele dag niks kunnen, op de bank liggen als een natte dweil. Een weggegooide dag."
"Als ik ziek ben kan ik niet voor mijn zoontje zorgen. Dan moet ik mijn moeder bellen dat ze hem ophaalt, want ik kan niks."
👉 Lees meer op de pagina op de pagina Ontwenningsverschijnselen
Wanhopig op zoek naar houvast
Wat doet langdurige afhankelijkheid met iemands gevoel van veiligheid, vertrouwen en controle?
Sommige mensen voelen zich gespannen, doodmoe of overprikkeld. Het lichaam wil eigenlijk vooral rust. Alles wat te maken heeft met veranderingen brengt paniek.
Men zoekt wanhopig naar houvast. Sommige mensen gaan heel obsessief om met ontwenningsverschijnselen, pijn en medicatie.
Anderen piekeren over de toekomst, of over hoe de arts zal reageren wanneer het afbouwen niet verloopt zoals gepland.
Links naar: Wat afbouwen psychisch doet
Onbegrip van de buitenwereld
"Mijn familie zegt, waarom stop je niet gewoon. Maar dat is niet zo gemakkelijk als zij denken. Zij vinden dat ik moeilijk doe."
Veel mensen zeggen dat familie, vrienden en collega’s, maar soms ook zorgverleners het niet echt begrijpen.
Leven in een spagaat
Veel mensen voelen zich afgesloten van de rest van de wereld. Zij zitten niet meer in hun opiatenbubbel, maar zijn ook nog niet terug in het gewone leven.
Ze zijn onzeker over de toekomst, en hoe eventuele pijn zich gaat ontwikkelen.
En de grote vraag: zal het lukken om een nieuw leven vorm te geven?
Meer hierover lezen op onze pagina: Het leven zonder opiaten
"Als ik eenmaal op nul ben..."
Mensen hopen vaak dat alle klachten zullen verdwijnen zodra ze op nul staan.
Maar in de praktijk begint daarna vaak een nieuwe fase: herstellen, opnieuw leren omgaan met pijn, energie, emoties, stress en een lichaam dat soms lange tijd ontregeld is geweest.
Afhankelijk van meer dan alleen medicatie
Mensen die langdurig opiaten op doktersrecept gebruiken komen vaak in een situatie waarin men niet alleen afhankelijk is van het opiaat zelf, maar ook van voorschrijvers, apotheken, afspraken en regels.
Voor veel patiënten voelt dat ongemakkelijk.
Een herhaalrecept dat te laat wordt verwerkt kan grote gevolgen hebben.
Een arts die het afbouwtempo wil verhogen terwijl iemand vastloopt kan veel spanning veroorzaken.
En wie wil overstappen naar een andere huisarts of behandelaar merkt soms hoe afhankelijk hij inmiddels is geworden van de bestaande situatie.
"Het liefst ging ik op zoek naar een andere huisarts, maar ik durf het niet. Wie weet waar ik dan terechtkom."
Wantrouwen bij de apotheek
Sommige patiënten vertellen dat zij zich door zorgverleners, apotheken of hun omgeving benaderd voelen alsof zij misbruik maken van medicatie.
👉 Lees verder: Dossier Vooroordelen in de Zorg
Niet gehoord worden
Veel patiënten vertellen dat zij zich niet serieus genomen voelen wanneer zij aangeven dat een afbouwschema te zwaar is.
Zij ervaren dat er soms meer aandacht is voor het afbouwen van de medicatie dan voor wat er onderweg met hen gebeurt.
Sommigen voelen zich gewantrouwd door hun arts wanneer zij aangeven dat het gekozen afbouwtempo niet haalbaar is.
Anderen vertellen dat zij amper nog met hun arts in gesprek durven te gaan.
👉 Zie uitslag Poll stigmatisering
👉 Zie ook: Poll Houding Zorgverleners
Geen veilige spreekkamer
Afbouwen vraagt om open communicatie.
Een patiënt moet kunnen zeggen dat een stap te groot is.
Dat klachten toenemen.
Dat er angst is voor een volgende verlaging.
Dat het simpelweg niet gaat.
Maar eerlijk zijn lukt alleen wanneer iemand zich veilig voelt.
Wanneer die veiligheid ontbreekt, ontstaat het risico dat mensen klachten gaan verzwijgen, afspraken uitstellen of zorg gaan vermijden.
Gestigmatiseerd door je eigen arts
Lichamelijk afhankelijk zijn van opiaten betekent niet automatisch dat iemand verslaafd is.
Toch worden die twee begrippen in de praktijk vaak door elkaar gehaald. Niet alleen door de omgeving, maar soms ook binnen de zorg.
Dat kan enorm kwetsend zijn. Zeker wanneer iemand jarenlang opiaten heeft gebruikt op voorschrift van een arts en vervolgens merkt dat dezelfde arts met grote letters JUNK heeft geschreven in haar medisch dossier.
"En weet je wat het ergste is? Op den duur ga je het gewoon zelf geloven... Dat je een verslaafde bent en dat het allemaal je eigen schuld is."
👉 Lees Dossier Jij bent een junk
Poll Houding Zorgverleners
Veel van dit soort gevoelens en spanningen komen ook terug in onze Poll Houding Zorgverleners.
Mensen vertellen daarin over angst om niet geloofd te worden, spanning rondom afspraken met artsen, schaamte, wantrouwen en het gevoel voortdurend verantwoording te moeten afleggen.
Lees wat mensen vertellen over de impact van dit soort situaties.
Bang om eerlijk te zijn
Ben ik altijd helemaal eerlijk tegenover mijn arts?
"Nee. Niet omdat ik dingen wil verbergen, maar omdat ik soms bang ben voor de reactie van mijn arts als ik niet voor elkaar krijg wat hij wil."
Lees meer quotes op Houding zorgverleners