Ontwenning
Ontwenningsverschijnselen ontstaan wanneer je oxycodon, fentanyl, tramadol of een ander opiaat vermindert of stopt.
Ontwenningsverschijnselen kunnen al na enkele weken regelmatig gebruik optreden.
Over het algemeen geldt: hoe langer je opiaten hebt gebruikt, hoe heviger de ontwenningsverschijnselen zijn, en hoe langer ze aanhouden. Maar het verschilt per persoon.
Hoe verder je komt, hoe lastiger het afbouwen
In het begin gaat afbouwen meestal vrij gemakkelijker. Naarmate de dosis lager wordt, vormt dezelfde verlaging echter een steeds groter percentage van wat je nog gebruikt.
Daardoor kunnen de laatste afbouwstappen juist zwaarder worden. Dit geldt vooral voor het laatste stukje afbouwen.
Medicatie tegen ontwenningsverschijnselen
Wanneer je heel veel last hebt van ontwenning, dan kan een arts soms clonidine voorschrijven om bepaalde klachten te verminderen.
Lees meer op de pagina Clonidine tegen ontwenningsverschijnselen
Veel voorkomende ontwenningsverschijnselen
De meeste mensen hebben in meerdere of mindere mate last van de onderstaande ontwenningsverschijnselen. Deze lijst betekent niet dat je dit allemaal krijgt; het zijn mogelijke klachten.
-
een grieperig gevoel
-
pijn in spieren en gewrichten
-
niet kunnen slapen
-
branderige huid
-
extreem zweten
-
koude rillingen, koud zweet
-
hartkloppingen
-
verkrampte spieren
-
onrust in je spieren
-
angst en paniek
-
depressie
-
huilbuien
-
geen eetlust
-
misselijkheid, overgeven
-
diarree
-
buikpijn
Slaapproblemen
Veel mensen krijgen tijdens het afbouwen last van slaapproblemen. Slaapmedicatie werkt vaak niet, of maar half. Pas wanneer je lichaam tot rust gekomen is, heb je er meer baat bij.
Heb je echt extreme slaapproblemen, trek dan aan de bel! Langer dan drie nachten niet slapen is niet verantwoord. Vraag om (meer/sterkere) slaapmedicatie en zorg dat je niet verder afbouwt totdat je weer wat geslapen hebt!
Slaapproblemen houden vaak lang aan, ook als je eenmaal helemaal gestopt bent met de opiaten. Uiteindelijk gaan ze weer over, maar hoe lang dat duurt is niet te voorspellen.
Pijn bij ontwenning
Pijn is een heel naar bijverschijnsel van stoppen met opiaten. Wat je voelt is de ontwenning: het lichaam dat vraagt om opiaten, in de vorm van pijn.
Helaas is pijn die optreedt tijdens het afbouwen lastig te bestrijden met pijnmedicatie, maar er is wel medicatie die de ontwenningsverschijnselen vermindert. Deze kan ook helpen tegen de pijn.
Verstoord pijnbeheersingssysteem
Wanneer je langdurig opiaten (hebt) gebruikt, gaat het eigen pijnstillend vermogen van het lichaam in de slaapstand; het doet niets meer. Het lichaam raakt voor pijnstilling compleet afhankelijk van de opiaten.
Ga je de opiaten afbouwen, dan moet het eigen pijnbeheersingssysteem opnieuw op gang komen. Zolang je nog aan het afbouwen bent, gaat wel de hoeveelheid opiaat in je bloed steeds verder naar beneden, maar je natuurlijke pijndemping is nog niet hersteld.
Het eigen pijnstillend vermogen komt pas weer op gang nadat je helemaal tot nul bent afgebouwd. Vanaf dat moment kan het lang duren voordat het weer gaat werken. Dit kan enkele weken tot maanden tot een jaar duren, afhankelijk van hoe lang je de opiaten hebt gebruikt.
Medicatie kan helpen, zowel tijdens als na het afbouwen.
Afbouwen bij chronische pijn
Mensen met chronische pijnklachten hebben het meeste last van pijn tijdens het afbouwen. Zodra de dosering van de opiaten omlaag gaat, kunnen de pijnklachten extreem toenemen. Dat heeft alles te maken met het verstoorde pijnbeheersingssysteem van het lichaam.
Medicatie kan helpen.
Een heel rustig afbouwtraject, met heel veel ruimte voor het lichaam om tot rust te komen, is de beste manier om de dosering omlaag te brengen.
Daarnaast is het van groot belang dat je een pijnprogramma volgt. Een pijnprogramma is onmisbaar om te leren deze pijn te hanteren, niet alleen tijdens het afbouwen, maar ook voor het leven na het afbouwen.
Diverse klachten
Huilerig, emotioneel, gestresst
Tijdens het afbouwen kan je stemming tijdelijk sterk veranderen.
Sommige mensen voelen zich kwetsbaar, verdrietig of angstig en moeten veel vaker huilen dan gewoonlijk. Sommigen herkennen zichzelf nauwelijks in hun reacties.
Je kunt je ook vreselijk nerveus voelen, gestrest. Ook dat hoort erbij.
Uiteindelijk gaat het allemaal weer over, maar wanneer je er middenin zit is het heel lastig.
Wanneer de klachten echt hevig worden, bespreek dat dan met je arts.
Onrust, zweten, grieperig gevoel
Tijdens het afbouwen ervaren veel mensen een grieperig gevoel.
Je kunt last krijgen van onrust, hartkloppingen, rillingen, koud zweet en hevige transpiratie.
Sommige mensen zeggen letterlijk: “Ik drijf gewoon weg,” zowel 's nachts als overdag.
Deze klachten horen bij de reactie van je lichaam op de lagere dosis. Je kan hier niet zo veel aan doen; pas wanneer het afbouwen voorbij is wordt het minder.
Zijn de klachtenextreem of nemen ze na verloop van tijd niet af, bespreek dan met je arts of het afbouwtempo moet worden aangepast.
Kort lontje en prikkelbaarheid
Tijdens het afbouwen worden sommige mensen opvallend prikkelbaar. Geluiden, vragen of kleine tegenslagen kunnen ineens te veel zijn.
Je wordt sneller boos, snauwt tegen anderen of hebt het gevoel dat iedereen je met rust moet laten. Dat kan spanning veroorzaken met je partner, kinderen of andere mensen om je heen.
Het helpt wanneer zij weten dat deze verandering tijdens het afbouwen kan optreden. Merk je dat je stemming na een verlaging sterk verandert, bespreek dan ook het afbouwtempo met je arts.
Maag- en darmklachten
Opioïdreceptoren zitten niet alleen in de hersenen, maar ook in de maag en darmen. Wanneer je de dosering verlaagt, kan je spijsvertering daarop reageren.
Veelvoorkomende klachten zijn misselijkheid, buikkrampen, diarree en soms overgeven.
Bij sommige mensen zijn deze klachten mild; bij anderen kunnen ze behoorlijk hevig zijn.
Je voelt je ellendig
Afbouwen kan je helemaal in beslag nemen. Je voelt ieder pijntje, iedere verandering en ieder teken van onrust. Je vraagt je af of het door het afbouwen komt, of het erger wordt en of het ooit nog overgaat.
Ontwenningsverschijnselen beperken zich meestal niet tot één klacht. Je slaapt slecht, bent onrustig of emotioneel, hebt nergens energie voor en ook je maag en darmen kunnen opspelen.
Alles bij elkaar kan ervoor zorgen dat je je gewoon ontzettend ellendig voelt. Soms herken je jezelf nauwelijks terug.
Dit is moeilijk uit te leggen aan iemand die het nooit heeft meegemaakt. Het kan maken dat je verschrikkelijk eenzaam voelt.
Maar weet: je bent niet de enige. Iedereen die opiaten afbouwt, maakt dit mee.
Soms helpt het om met lotgenoten te praten: zij begrijpen immers precies waar je het over hebt.
Je bent welkom in de Contactgroep Opiaten Afbouwen op Facebook
Een andere manier om ermee om te gaan
"
Stefania
“Als ik een stap omlaag had gezet, deed ik voor mezelf net alsof ik een griepje had. Ik probeerde niet aan ontwenning te denken; ik prentte mezelf in dat ik gewoon flink verkouden was. Voor mij hielp het.
Ik was die hele oxycodon zo verschrikkelijk beu. Ik verlangde naar het gewone leven, naar een gewone griep en een gewone snotneus.
Ik weigerde te aanvaarden dat het afkicken was. Dat had ik in de acht jaar dat ik oxycodon gebruikte al genoeg gedaan. Ik wilde vooruitkijken!”
"Verlaag nooit je dosering als je veel
last hebt van ontwenningsverschijnselen
want dan worden ze nog erger."
Extreme ontwenningsverschijnselen
Als het afbouwen te heftig wordt
Wanneer de ontwenningsverschijnselen zo ernstig worden dat je nauwelijks meer kunt functioneren, moet je voorschrijvend arts direct ingrijpen.
Deze arts heeft het afbouwschema voorgeschreven en moet het aanpassen wanneer blijkt dat je lichaam dit tempo niet aankan.
Neem geen volgende afbouwstap. Vraag nadrukkelijk om voorlopig op dezelfde dosis te blijven, zodat je lichaam kan stabiliseren en herstellen.
De beste oplossing is het verlagen van het afbouwtempo, het verkleinen van de afbouwstappen en het eventueel tijdelijk voorschrijven van medicatie om de ontwenningsverschijnselen te verzachten.
De eerste stap: Stabiliseren
Sowieso is de eerste stap: stabiliseren.
Wacht niet tot je half dood bent van ellende voordat je aan de bel trekt. Hoe zieker je wordt, hoe langer het duurt voordat je lichaam weer is bijgekomen.
Blijf tijdens het afbouwen steeds luisteren naar je lichaam. Neem de volgende verminderingsstap pas als je lichaam tot rust is gekomen. Las desnoods even een korte pauze in.
Laat je niet opjutten door anderen, of het nu je arts is, mensen in je omgeving... of door jezelf.
Is je arts bereid om bij te sturen?
Meld het direct als de klachten na de laatste verlaging ernstig zijn geworden en dat normaal functioneren nauwelijks meer lukt.
Vraag om voorlopig niet verder te verlagen, zodat je lichaam kan stabiliseren.
Bespreek pas daarna het vervolg: kleinere afbouwstappen en meer tijd tussen de verlagingen.
Wanneer je arts naar je klachten luistert en het schema aanpast, kun je na een poosje meestal vanuit een meer stabiele situatie rustig verder afbouwen.
Wanneer je arts niet wil bijsturen
Soms blijft een arts vasthouden aan het oorspronkelijke afbouwschema, ook wanneer je steeds zieker wordt. Of je klachten worden niet serieus genomen en je krijgt te horen dat je moet doorzetten.
Dan heb je niet alleen een probleem met het afbouwtempo, maar ook met de begeleiding.
Het kan moeilijk zijn om daar zonder hulp uit te komen.
Kom je er met je arts niet uit?
Neem dan contact met ons op.
Wij kunnen met je meedenken en proberen je te ondersteunen bij het gesprek over stabiliseren en het aanpassen van je afbouwschema.
Cold turkey
In één keer stoppen met opiaten – cold turkey – wordt sterk afgeraden. Het lijkt misschien een snelle oplossing (“dan ben je er in één keer vanaf”), maar abrupt stoppen kan hevige ontwenningsverschijnselen veroorzaken, zoals onrust, slapeloosheid, pijnverergering en somberheid.
Veel mensen krijgen achteraf spijt van deze aanpak. Ook nadat je volledig bent gestopt, kunnen ontwenningsverschijnselen langdurig aanhouden. In sommige gevallen duren deze klachten weken tot maanden.
👉 Wil je weten waarom cold turkey stoppen met opiaten zo riskant is, welke ontwenningsverschijnselen kunnen optreden en wat ervaringsdeskundigen hierover vertellen?
➝ Cold turkey stoppen: wat je moet weten
Hoe lang duren ontwenningsverschijnselen?
Na iedere verlaging kunnen opnieuw ontwenningsverschijnselen ontstaan. Wanneer ze beginnen en hoelang ze duren, verschilt per middel, dosis, afbouwstap en persoon.
Als het afbouwtempo bij je lichaam past, horen de klachten na enkele dagen weer af te nemen. Je lichaam past zich dan aan de lagere dosis aan.
Zijn de klachten nog hevig of nemen ze niet duidelijk af, dan is de stap te snel geweest, of te groot.
In dit geval is het beste om te stabiliseren: minstensr twee weken op dezelfde dosering blijven of eigenlijk: net zolang totdat je je beter voelt..
Zolang de klachten nog niet verminderd zijn, is het niet verstandig om volgende afbouwstap te zetten.
Bespreek dit met je voorschrijvend arts.
Hoe lang kunnen ontwenningsverschijnselen aanhouden na het stoppen
Nadat je volledig bent gestopt, kunnen klachten nog enige tijd aanhouden. Sommige mensen herstellen betrekkelijk snel; bij anderen blijven bijvoorbeeld slaapproblemen, somberheid, onrust of pijn weken en soms wel een jaar aanwezig.
Hoe het herstel verloopt, hangt onder andere samen met het gebruikte middel, de gebruiksduur, de dosering, het afbouwtempo en je persoonlijke gezondheidssituatie.
Klachten horen uiteindelijk geleidelijk minder te worden. Blijven ze ernstig of verergeren ze, bespreek dan met je arts wat er aan de hand kan zijn.
Ontwenning: wat gebeurt er in je lichaam?
Op deze pagina lees je:
• hoe je zenuwstelsel zich aan opiaten aanpast;
• waarom afbouwen zoveel energie kan kosten;
• waarom klachten met ups en downs verlopen;
• waarom klachten soms pas dagen later komen;
• hoe je merkt dat een afbouwstap te groot was;
• wanneer het verstandig is om te stabiliseren;
• veelgemaakte fouten tijdens het afbouwen.
Bekijk wat er tijdens ontwenning in je lichaam gebeurt →
Medicatie tegen ontwenningsverschijnselen
Wanneer je heel veel last hebt van ontwenning, dan kan je arts medicatie voorschrijven om de ontwenningsverschijnselen te verminderen. Dit mag echter geen 'stoplap' zijn voor het feit dat je te snel afbouwt. Bij het voorschrijven van medicatie moet ook gekeken worden naar het afbouwtempo, anders blijft het dweilen met de kraan open.
Bekijk een overzicht van medicatie die wordt voorgeschreven bij ontwenningsverschijnselen.
Als het afbouwen niet lukt
Lukt het je niet om zelfstandig af te bouwen, dan kan een afbouwtraject bij de verslavingszorg een optie zijn.
Vraag je huisarts gerust om een doorverwijzing, als je denkt dat je dat nodig hebt. Als je arts er niet over begint, kun je er ook zelf over beginnen. Helaas gebeurt het vaak dat er te lang gewacht wordt met overstappen naar de verslavingszorg.
Zorg dat je bijtijds doorverwezen wordt, want bij de verslavingszorg zijn vaak wachtlijsten.
"
Een verslavingsverpleegkundige zegt daarover: “Mijn ervaring is dat veel huisartsen opiaten makkelijk voorschrijven en vervolgens niet goed weten af te bouwen als het gebruik eenmaal 'uit de hand gelopen' is. Niet alle huisartsen weten ons dan goed te vinden. Het zou mooi zijn als er meer samenwerking komt tussen verslavingszorg en huisartsen. Vaak melden ze patiënten pas aan, als het heel erg uit de hand gelopen is.”
Informatie
Om ontwenningsverschijnselen en extra ellende tijdens het afbouwen te voorkomen, moet je kunnen herkennen wanneer het mis dreigt te gaan. Dat je gelijk denkt: hé, nu moet ik opletten.
Het probleem is: als de ontwenning toeneemt, kun je minder helder nadenken. Je bent ziek, minder alert. Je lichaam is bezig met overleven; nadenken staat even op een laag pitje.
Juist daarom is het belangrijk om informatie te lezen op momenten dat het wél gaat.
Informatie vind je in de afbouwgidsen.
👉 Afbouwgids Oxycodon
👉 Afbouwgids Tramadol
Afbouwen bij chronische pijn
👉 Behandelmogelijkheden
chronische pijn en opiaten afbouwen
Meer informatie over verslaving
👉 Verslaving aan opiaten
Ervaringen met ontwenning
_edited_edit.jpg)
Besloten Facebookgroep Opiaten Afbouwen
Wil je contact met lotgenoten die écht begrijpen wat je doormaakt?Je bent van harte welkom in onze besloten Facebookgroep.
Een veilige plek om ervaringen te delen, vragen te stellen en herkenning te vinden bij anderen die, net als jij, bezig zijn met afbouwen of herstellen.
Er wordt veel gereageerd op berichten, soms met informatie en tips, soms met warme, betrokken woorden.
Je wordt gehoord, je mag er zijn: je staat er niet alleen voor.
👉 Besloten FB Opiaten Afbouwen Contactgroep