"Mijn behandelaar is onvoldoende deskundig"

Genegeerd, niet erkend, aan hun lot overgelaten.

45% van de respondenten van ons Overkoepelend Onderzoek Afbouwzorg NL ervaart een gebrek aan deskundigheid binnen de afbouwzorg. Na vier jaar luisteren naar verhalen van mensen die vastlopen tijdens het afbouwen van opiaten-op-doktersrecept, en na het verwerken van de antwoorden van meer dan 600 deelnemers aan onze onderzoeken, wordt één ding steeds duidelijker:

Dit zijn geen losse ervaringen, maar steeds dezelfde terugkerende problemen.

Eén van de meest genoemde problemen: "Mijn behandelaar beschikt over onvoldoende deskundigheid".

"Gebrek aan deskundigheid": 45% Mensen die deze optie aankruisten, kruisten vaak ook aan: "afbouwtempo ligt te hoog", "extreme ontwenningsverschijnselen" en "gebrek aan begeleiding". Deze problemen vormen samen een kettingreactie.

Mensen:

• moeten te snel afbouwen

• krijgen ernstige ontwenningsverschijnselen

• lopen vast in langdurige trajecten

• of raken lichamelijk en geestelijk volledig uitgeput door herhaalde mislukte stoppogingen

  
  

Veel respondenten vertellen daarnaast dat zij zich tijdens het afbouwen grotendeels aan hun lot overgelaten voelen.

Hoe succesvol is het afbouwen van opiaten in Nederland?

Hierover zijn geen gegevens.En er zijn nog meer vragen waarop geen antwoord is.

🟡 Hoe effectief zijn deze afbouwtrajecten eigenlijk?

🟡 Hoeveel mensen stoppen succesvol?

🟡 Hoeveel mensen lopen vast tijdens het afbouwen?

🟡 Hoeveel mensen haken noodgedwongen af?

🟡 Hoeveel mensen raken lichamelijk, sociaal of financieel ontwricht tijdens langdurige trajecten? Waarom lopen zoveel mensen vast tijdens het afbouwen? Jaarlijks krijgen meer dan een miljoen Nederlanders opioïden voorgeschreven, waarvan een aanzienlijk deel deze middelen langdurig gebruikt.

Juist bij langdurig gebruik blijkt afbouwen in de praktijk vaak veel ingewikkelder dan mensen verwachten.

Je zou denken: alle reden om dit serieus te bekijken.

Maar dat gebeurt ternauwernood.

Een paar vragen waarop dringend antwoord nodig is:

• Waarom zijn praktische handvatten voor afbouwadvies voor zorgverleners nog zo beperkt beschikbaar?

• Waarom moeten patiënten vaak zelf op zoek naar informatie of hulpmiddelen?

• Waarom zijn kleinere doseringsstappen en laaggedoseerde varianten nog steeds beperkt toegankelijk?

•Waarom moeten mensen soms zelf pillen breken, verkruimelen of ingewikkelde constructies bedenken om verantwoord te kunnen afbouwen?

• Waarom moeten patiënten soms zelf beginnen over hulpmiddelen tegen ontwenningsverschijnselen, terwijl hun arts daar vaak nauwelijks kennis over heeft?

• Waarom wordt er zo zelden gespecialiseerde of intercollegiale hulp ingeschakeld wanneer een afbouwtraject dreigt vast te lopen?

• Wat misschien nog wel het meest wringt, is dat veel oplossingen vrij eenvoudig zijn. Waarom worden ze dan niet ingezet...?

Vaker " afbouwen op maat"

> Meer maatwerk.

Niet iedereen kan hetzelfde tempo aan. Soms zijn kleinere afbouwstappen nodig, soms juist meer tijd tussen de stappen.

> Meer praktische ondersteuning.

Mensen die afbouwen hebben meer nodig dan alleen afbouwschema's en toezicht op hun gebruik. Flexibiliteit, uitleg, aandacht en het gevoel dat zij er niet alleen voor staan zijn voor degene die afbouwt minstens even belangrijk.

> Meer kennis.

Meer bijscholing voor artsen en zorgverleners die zich wilen bekwamen als afbouwbegeleider. Kan bij de opleidingen een element worden toegevoegd waardoor artsen tijdens de opleiding uitgebreidere informatie ontvangen? 👉 Binnenkort publiceren wij een kleine, praktische gids met aanbevelingen en afbouwtips van mensen die zelf langdurig opiaten hebben afgebouwd. Het boekje is bedoeld als handig naslagwerkje met afbouwinzichten die bedoeld zijn voor zowel patiënten als zorgverleners, als een handig naslagwerkje.

👉 Denken over het inzetten van praktijkondersteuners, die misschien meerdere praktijken in een bepaalde regio kunnen ondersteunen. Het opzetten van een educatietraject voor deze praktijkondersteuners. Met de huidige vergrijzing zal deze functie in de toekomst steeds meer gevraagd worden.

> Minder haast

Afbouwen is geen race. Te snel willen gaan zorgt er in de praktijk vaak juist voor dat trajecten vastlopen.

> Meer erkenning van wat mensen daadwerkelijk ervaren.

De lichamelijke ontregeling en ontwenningsverschijnselen tijdens het afbouwen van opioïden-op-doktersrecept kunnen zeer ernstig zijn. Dat verdient meer erkenning en begrip binnen de zorg.

👉 Geen ingewikkelde toestanden. 👉 Gewoon fatsoenlijke afbouwzorg. Namens Belangenorganisatie Opiaten Afbouwen Carol Vlugt

(voorzitter) 👉 Publicatie van het volledige manifest Kritische Analyse Afbouwzorg Nederland: 26 mei 2026 online. Over het manifest Vier jaar onderzoek naar de afbouwzorg in Nederland laat steeds dezelfde problemen zien: gebrek aan deskundigheid onder artsen, te snelle afbouw, zware ontwenningsverschijnselen en mensen die er uiteindelijk alleen voor staan.

Momenteel werken wij aan een uitgebreid manifest over de Nederlandse afbouwzorg.

Bijna twintig pagina’s vol ervaringen, analyses, knelpunten en vragen waar de zorgwereld zich serieus over zou moeten buigen. Carol Vlugt Voorzitter Opiaten Afbouwen 👉 De komende periode publiceren wij meer resultaten, praktijkverhalen en analyses uit het onderzoek. Volg ons.