Oxycodon is een krachtige pijnstiller die vaak wordt voorgeschreven bij hevige of acute pijn, bijvoorbeeld na een operatie, een ongeluk of bij kanker. Het middel kan dan tijdelijk veel verlichting geven.

Maar er zitten ook nadelen aan oxycodon. Het lichaam went er snel aan: na een paar weken kan er al sprake zijn van gewenning en afhankelijkheid.

Hoe langer je het gebruikt, hoe lastiger het wordt om te stoppen.
Afbouwen/afkicken van oxycodon is geen kwestie van simpelweg steeds een pilletje minder en dan kom je vanzelf op nul.

Afbouwen kost tijd, aandacht, en doorzettingsvermogen. Dat geldt vooral voor mensen die oxycodon langere tijd hebben gebruikt: bij hen is het afbouwen vaak een intensief en langdurig traject.

Sommige mensen spreken over het afkicken van oxycodon, maar wij vinden dat geen passend woord bij het stoppen met een middel dat door een arts is voorgeschreven.

Na langdurig gebruik gaat het in feite om zorgvuldig afbouwen.

Wat doet oxycodon in je lichaam

Als je begint met oxycodon, schakelt je lichaam het eigen pijnbeheersingssysteem uit; de oxycodon neemt de pijnbeheersingstaken over.

Oxycodon dempt de pijnsignalen in de hersenen: de pijn is er nog wel, maar je hebt er minder last van en je voelt je rustiger.

Wanneer je de oxycodon gaat afbouwen, moet dat eigen systeem weer op gang komen. Dat kan soms lang duren. In de tussenliggende periode kun je veel last hebben van pijn.

Wanneer je oxycodon slikt, komt het via je bloed door je hele lichaam. Een deel hecht zich aan eiwitten in je bloed, en een ander deel trekt naar vetrijke plekken. Daar kan het zich tijdelijk ophopen. Je lichaam moet het stap voor stap weer afbreken. Hierdoor duurt het enige tijd voordat het middel helemaal uit je systeem is. Dit maakt de ontwenning lastiger.

Gewenning, afhankelijkheid, verslaving

Lichamelijke gewenning

Lichamelijke gewenning betekent dat je lichaam afhankelijk wordt van de oxycodon; het heeft het middel nodig. Wanneer je het niet meer neemt schiet je lichaam in protest: dat voel jij als ontwenningsverschijnselen. Lichamelijke gewenning gaat vanzelf; het gaat buiten je eigen wil om, en iedereen krijgt hiermee te maken.

Wanneer je eenmaal oxycodon gebruikt kan je niet zomaar mee stoppen. Het kan heel snel gaan: sommige mensen hebben er al na een week of twee moeite mee.

Geestelijke afhankelijkheid

Het innemen van oxycodon kan iets worden waar je naar uitkijkt. Oxycodon ontspant het lichaam en geeft een rustig gevoel. Zo kan verslaving er ongemerkt insluipen.

Sommige mensen hebben meer kans op verslaving dan anderen. Mensen die in het verleden al eens verslaafd zijn geweest, of die problemen hebben (gehad) met alcohol of drugs, lopen een groter risico. Dat geldt ook voor mensen met een psychiatrische of maatschappelijk onstabiele achtergrond.

Toch loopt in principe iedereen die oxycodon gebruikt het gevaar om geestelijk afhankelijk te worden.

Redenen om te stoppen, bijwerkingen

Verminderde werkzaamheid

Oxycodon is eigenlijk alleen geschikt en effectief bij kortdurend gebruik.

Wanneer je oxycodon maanden of jaren gebruikt, neemt de werking af. Je hebt steeds meer nodig – maar het heeft steeds minder effect.

Vooral bij chronische pijn is oxycodon vaak geen duurzame oplossing.

Toch schrijven veel artsen het voor, en blijven veel patiënten erom vragen. Vaak uit angst om weer pijn te krijgen, of vanuit de overtuiging dat er geen alternatief is en doorgaan de enige optie.

Oxycodon maakt op den duur het lichaam gevoeliger voor pijn en kan zelfs meer pijn veroorzaken. Dit heet sensitisatie.

Afvlakking

Net zoals alle andere sterk werkende opiaten heeft oxycodon bij veel mensen een afvlakkende werking op hun persoonlijkheid.

Sommige mensen vertellen dat ze minder belangstelling hebben voor wat er in hun omgeving gebeurt. Sociale contacten kunnen daardoor verwateren.

“Ik raakte steeds meer mezelf gekeerd, een zombie. Zelfs een normaal gesprek voeren lukte niet meer. Dingen die we ‘s middags hadden besproken, wist ik ‘s avonds niet meer. Mijn man merkte op dat ik heel erg veranderde door de oxycodon.
Ik herken je amper terug, zei hij een keer."

👉 Lees het hele verhaal: https://www.opiatenafbouwen.nl/post/zeven-jaar-oxycodon

Gezondheidsschade

Bestaande gezondheidsklachten (zoals ademhalingsproblemen, darmproblemen, epilepsie of lever- of nierfunctiestoornissen) kunnen in combinatie met oxycodon verergeren.

Gelijktijdig gebruik van oxycodon met alcohol, slaap- en kalmeringsmiddelen, antidepressiva of antipsychotica kan de onderdrukkende werking versterken, bijvoorbeeld op de ademhaling. Dit kan leiden tot zeer gevaarlijke situaties.

In het verkeer kan het gebruik van oxycodon gevaarlijk zijn; denk aan de versuffende werking die kan ontstaan, vooral wanneer je wisselende doseringen gebruikt.

Het gevaar van een overdosis is reëel. Jaarlijks sterven in Nederland tientallen mensen aan een overdosis oxycodon.

Begeleiding bij het afbouwen van oxycodon

Afbouwen via de huisarts, apotheker, pijnpoli, specialist

De meeste mensen bouwen oxycodon af via hun huisarts. Anderen doen dat via de apotheek, de pijnpoli of een specialist in het ziekenhuis.

Vaak denkt men dat het vanzelfsprekend is dat daar de expertise aanwezig is om een afbouwtraject deskundig te begeleiden, maar dat is niet altijd het geval.

Het is belangrijk om goed te blijven opletten of de begeleiding aansluit bij jouw situatie.

Ga naar Begeleiding: wat mag je verwachten

Verslavingszorg

Er zijn veel instellingen voor verslavingszorg die goede begeleiding bieden. Of een instelling bij je past, hangt af van de hulp die jij nodig hebt.

Slechts weinig instellingen zijn gespecialiseerd in medicijnverslaving in combinatie met chronische pijn. Het is belangrijk om daar bij de keuze bewust bij stil te staan.

👉 Op de pagina Verslavingszorg lees je waar je op moet letten bij het kiezen van een passende instelling.

Afbouwtempo

In de praktijk blijkt dat langzaam afbouwen het beste werkt. Je lichaam krijgt de tijd om te wennen aan de lagere doseringen, waardoor de kans op hevige ontwenningsklachten kleiner wordt. Ook mentaal is het vaak beter vol te houden.

Wil je liever snel afbouwen? Dat kan een keuze zijn. Realiseer je wel dat te snel afbouwen kan leiden tot klachten die nog langere tijd kunnen aanhouden nadat je bent gestopt, zoals depressieve gevoelens en slapeloosheid.

Mocht het tempo dat jouw arts voorstelt te hoog zijn, zeg dat dan duidelijk. In principe behoort je arts hiervoor open te staan. Je hebt recht op inspraak in de manier waarop je afbouwt.

Wanneer het tempo te hoog ligt

Soms wordt de dosis oxycodon in één keer sterk verlaagd, bijvoorbeeld met een derde of zelfs de helft. Dit gebeurt soms:

• tijdens een ziekenhuisopname

• bij wisseling van huisarts

• wanneer je eigen arts plotseling besluit het tempo te verlagen

Zo’n abrupte verlaging kan voor het lichaam extreem belastend zijn en leidt vaak tot ernstige ontwenningsklachten.

In deze situaties is het belangrijk om zo snel mogelijk het gesprek aan te gaan over een rustiger afbouwtempo, met kleinere stappen en voldoende hersteltijd.

Wij weten hoe moeilijk dat gesprek kan zijn. Daarom hebben we een aparte pagina gemaakt met praktische tips om dit aan te pakken.

👉 Ga naar Begeleiding: wat als het mis gaat

Waarom langzaam afbouwen..?

Afbouwen is zwaar maar er zijn dingen die je kunt doen om het minder heftig te maken. Langzamer afbouwen geeft minder ontwenningsverschijnselen.

Een langzamer tempo geeft je lichaam de tijd om te wennen aan de nieuwe situatie en tot rust te komen. Het helpt je lichaam de ontwenningsverschijnselen te verwerken en weer zelfstandig met pijn om te leren gaan zonder de hulp van oxycodon. Dat kost tijd.

Rustig afbouwen is het minst belastend voor je lichaam en daarom verstandig. Ben je op leeftijd of heb je een kwetsbare gezondheid of een gevoelig lichaam, bouw dan extra voorzichtig af en las ruime pauzes in tussen de stappen omlaag.

Helemaal in één keer stoppen – cold turkey – wordt sterk afgeraden. Het lijkt misschien een snelle oplossing, “want dan ben je er vanaf”, maar veel mensen hebben er achteraf spijt van.

👉 Waarom cold turkey zo riskant is en wat ervaringsdeskundigen hierover vertellen, lees je op de pagina: Cold turkey stoppen: wat je moet weten

Cold turkey

Hoe ga je oxycodon afbouwen

Oxycodon kan op verschillende manieren worden afgebouwd. Elke manier heeft zijn eigen voordelen en nadelen. Het gaat erom dat je afbouwt op een manier die bij jou past.

Afbouwen met langwerkende oxycodon

De meeste mensen bouwen af met het middel zelf: oxycodon.

Wanneer je een combinatie gebruikt van kortwerkende en langwerkende oxycodon, moet eerst alles worden overgezet naar langwerkende oxycodon. Wil je toch kortwerkende oxycodon blijven gebruiken, bijvoorbeeld omdat je last hebt van pijnaanvallen, dan mag dat maximaal 1-2 keer per dag 5 mg zijn.

De oxycodon moet zodanig over de dag worden verspreid dat er geen momenten van ontwenning ontstaan.

Voordelen langwerkende oxycodon

• Je hebt steeds een gelijkmatige hoeveelheid oxycodon in je bloed. Dit geeft je lichaam rust.

• Het aantal innamemomenten is minder. Er is minder noodzaak om voortdurend bezig te zijn met je medicatie. Dit geeft de geest rust.

Afbouwen met oxycodon druppels/ vloeistof

Afbouwen met oxycodon vloeistof is de enige manier om oxycodon in écht hele kleine stapjes af te bouwen.

Het gebruik van vloeistof is wel bewerkelijk. Dat komt doordat de werking relatief kort is: tussen de vier en zes uur.

Daarom beginnen de meeste mensen pas met vloeistof in de laatste fase van het afbouwen.

Veel mensen combineren oxycodon vloeistof met langwerkende oxycodon.

👉 Ga naar de pagina Oxycodon afbouwen met de combinatiemethode.

Afbouwen met taperingstrips

Een taperingstrip is een baxterrol met voor elke dag een vooraf afgemeten dosis medicatie. Taperingstrips worden op maat gemaakt, zodat je veel geleidelijker kunt afbouwen dan met tabletten of capsules mogelijk is.

Het voordeel is dat het schema vooraf vastligt. Je weet precies wanneer je welke dosis inneemt, en dat geeft houvast tijdens het afbouwen.

👉 Lees meer ervaringen op de pagina Ervaringen met taperingstrips

👉 Meer informatie vind je op de pagina Taperingstrips

Soms is overstappen nodig

Sommige mensen lukt het niet om op de bovengenoemde manieren af te bouwen. In zulke gevallen kan overstappen naar een ander, langwerkend opiaat een tussenstap zijn in het afbouwproces.

👉 Ga naar Wat als het niet lukt om af te bouwen met oxycodon.

Afbouwschema Langwerkende Oxycodon (1)

Boven de 20 mg: minderen met 10% per stap

Zolang je nog boven de 20 mg zit, bouw je af met de tabletten/ capsules die je al gebruikt.

In deze fase kun je een globale richtlijn aanhouden van 10% omlaag per stap.
Uiteraard kun je dat een beetje aanpassen, als je daar beter bij voelt.

Met tabletten of capsules kun je geen exacte percentages maken. Probeer wel zo dicht mogelijk bij die 10% in de buurt te blijven; dit is een tempo dat voor de meeste mensen goed werkt.

Bedenk: dit zijn slechts richtlijnen. Het is jouw lichaam dat het tempo aangeeft.

Veel mensen kiezen ervoor om eerst één innamemoment te verlagen — bijvoorbeeld eerst de ochtend- óf de avonddosering.

Bij de volgende stap verlaag je ook het andere innamemoment. Op die manier verdeel je de belasting voor je lichaam.

Hoe lang tussen twee dosisverlagingen

Tussen de afbouwstappen neem je steeds voldoende tijd om het lichaam weer tot rust te laten komen. Soms is een week voldoende, soms twee. Vaak is twee weken beter te verdragen.

Ga pas verder als de ontwenningsklachten weer zijn gezakt.

Zolang dit goed gaat, kun je deze manier van afbouwen aanhouden - totdat je bij het kritieke punt aankomt.

Vanaf dat moment ga je afbouwen met kleinere hoeveelheden.

Het kritieke punt bij oxycodon afbouwen: rond de 10 - 15 mg

• Waarom een verandering van aanpak nodig is

Vanaf de 20 mg langwerkende oxycodon en zeker vanaf 15 mg wordt afbouwen met standaard hoeveelheden voor veel mensen problematisch. De stappen worden relatief te groot en het lichaam reageert steeds gevoeliger.

Doorgaan op dezelfde manier lijkt soms haalbaar, maar pakt in de praktijk vaak verkeerd uit: klachten lopen op, stabiliseren lukt niet meer en mensen raken uitgeput.

Stappen die eerder nog goed gingen, kunnen ineens te groot aanvoelen.

Dit is een bekend kantelpunt — het is een teken dat je je afbouwtempo moet aanpassen.

Afbouwschema Langwerkende oxycodon (2)

Onder de 15 mg: minderen met 5% per stap

Als je vanaf 15 mg oxycodon of minder verder omlaag gaat, is het verstandig om per afbouwstap ongeveer 5% te zakken. In deze fase reageert het lichaam gevoeliger en zijn kleinere stappen beter te verdragen.

Was je al eerder aan het afbouwen met stappen van 10%, dan is nu het moment gekomen om het tempo te verlagen: je gaat terug naar 5%.

Hoe maak je kleine doseringen mogelijk

Een mogelijkheid is de Combinatiemethode, waarbij je gebruik maakt van een combinatie van langwerkende oxycodon (tabletten of capsules) en oxycodon in vloeibare vorm: Zie hieronder

Sommige mensen stappen op dit moment over naar taperingstrips of naar een langwerkend opiaat als buprenorfine, Suboxone of methadon.

Onder de 5 mg: minderen met nog kleinere stapjes

Het laatste stukje afbouwen (onder de 5 mg) vraagt vaak een andere aanpak. Daarover binnenkort meer.

Combinatiemethode: afbouwen met ministapjes

Hoe werkt het
Heel kort samengevat: je blijft je langwerkende medicatie doorslikken, maar je vervangt telkens een tablet/capsule van 5 mg langwerkende oxycodon door 5 ml oxycodon vloeistof.

Deze vloeistof wordt verdund, zodat één milliliter overeenkomt met één milligram.

Op deze manier kun je afbouwen in hele kleine ministapjes.

Meer weten?
We hebben een hele pagina gemaakt over hoe je in de praktijk aan de slag kunt met de combinatiemethode.

De combinatiemethode kost niets en is bedacht door ervaringsdeskundigen.

👉 Ga naar: Oxycodon afbouwen met de Combinatie Methode

Ontwenningsverschijnselen bij afbouwen oxycodon

Ontwenningsverschijnselen worden meestal heviger naarmate de stappen groter zijn. Klachten die vaak worden genoemd:

· onrust, trillen, hartkloppingen

· diarree, misselijkheid, maag- of spierkrampen

· zweten, rillerigheid, koorts of een branderig gevoel van de huid

· loopneus, niezen, hoesten

· tintelende of gevoelloze handen en/of voeten

· rusteloze benen

· verlies van eetlust

Ook somberheid of depressieve gevoelens komen regelmatig voor. Een groot probleem voor veel mensen is slapeloosheid.

Daarnaast melden veel mensen dat zij tijdens het afbouwen vaker klachten krijgen die lijken op griep, keelontsteking, bijholteontsteking of oorontsteking — soms zelfs meerdere keren achter elkaar.

👉 Lees ook onze pagina: Ontwenning: wat gebeurt er in je lichaam

Lichte en ernstige ontwenningsverschijnselen

Ontwenningsverschijnselen horen erbij

Elke keer dat je met je dosering omlaag gaat, zal je lichaam reageren. Dat is niet prettig, maar hoort bij het afbouwen.

Als het tempo past bij jouw lichaam, nemen de klachten meestal na een paar dagen (1–3) weer af.

Maar extreme ontwenningsverschijnselen zijn een signaal dat je lichaam het afbouwtempo niet kan bijhouden. Het is belangrijk om daarnaar te luisteren.

De oorzaak is meestal te snel afbouwen

Echt extreme ontwenningsverschijnselen ontstaan vrijwel altijd doordat het afbouwtempo te hoog ligt: de stappen zijn te groot, of volgen elkaar te snel op.

Wat kun je doen bij ontwenningsklachten

Stabiliseren

Voordat je verder gaat met afbouwen, is het belangrijk dat je gaat stabiliseren!

• Je blijft een week of 2, 3 op dezelfde dosis.

• Dit doe je net zolang totdat je je weer goed voelt.

• Vanaf dát moment wacht je nog eens 1 week, of liever 2 of 3 voordat je verder afbouwt.

Ga je te snel door, dan is de kans groot dat je opnieuw ziek wordt.

Afbouwtempo aanpassen

Daarna is het noodzakelijk dat het afbouwschema aangepast wordt. Een lager tempo, langere tussenpozen tussen de verlagingen.Doe je dat niet dan is de kans groot dat je opnieuw ziek wordt.

Bespreek dit met je arts: kleinere afbouwstappen en of meer tijd tussen de stappen.

Medicatie tegen ontwenningsverschijnselen

Clonidine is het enige middel waarvan bekend is dat het daadwerkelijk kan helpen bij ontwenningsverschijnselen .

Andere medicijnen worden soms ingezet om specifieke klachten te verlichten, zoals misselijkheid, diarree of slaapproblemen, maar zij nemen de ontwenningsverschijnselen als geheel niet weg.

👉 Bekijk hier meer informatie: Clonidine bij ontwenningsklachten

Ontwenningsverschijnselen "meten"

Tijdens het afbouwen kan het helpen om bij te houden hoe je je voelt en welke ontwenningsverschijnselen je ervaart.

Met de Opiaten Afbouwen Subjectieve Ervaringsmonitor (OASE) kun je eenvoudig een overzicht maken van je klachten en de ernst ervan.

Je kunt het meenemen naar je behandelaar; ook voor jezelf is zo’n overzicht waardevol.

👉 Meer informatie vind je hier: OASE invullijst

Het laatste stukje oxycodon afbouwen

Het laatste beetje oxycodon afbouwen is het moeilijkst. Het venijn zit in de staart, zeggen ervaringsdeskundigen. Voor je lichaam is dit een hele zware periode.

Het afbouwen van oxycodon is een enorme aanslag op je energiereserves. Ook geestelijk is het zwaar; mensen worden vaak verdrietig, depressief. Dat heeft deels met uitputting te maken, deels ook met het ‘afscheid nemen’, wegvallen van het dempende effect van de opiaten waar je aan gewend bent geraakt.

Herstel en late ontwenningsklachten na afbouwen oxycodon

Ook nadat je bent gestopt met oxycodon, kun je nog klachten ervaren. Veel mensen vragen zich dan af: voel ik dit nog door het afbouwen, of is er iets anders aan de hand..?

Hoe lang oxycodon in je lichaam blijft, verschilt per persoon. Na kort gebruik kan het middel binnen enkele dagen grotendeels verdwenen zijn. Bij langdurig gebruik of hogere doseringen heeft het lichaam vaak meer tijd nodig om te herstellen.

Dat betekent niet dat er wekenlang nog “actieve” oxycodon in je lichaam rondzwerft.

Wel moet je lichaam zich opnieuw instellen en opgebouwde veranderingen stap voor stap herstellen. Daardoor kun je ook na het stoppen nog klachten ervaren, zoals onrust, pijn of een ziek gevoel.

Dat hoort bij het herstelproces en betekent niet dat de oxycodon nog net zo sterk aanwezig is als tijdens het gebruik.

Samenvattend

Oxycodon afbouwen is geen eenvoudige opgave. Het kost tijd, energie en doorzettingsvermogen. Maar je hoeft het niet alleen te doen: samen met je arts, en eventueel met steun van ervaringsdeskundigen, kun je stap voor stap vooruitkomen.

Onthoud: er bestaat geen standaardweg die voor iedereen werkt. Het belangrijkste is dat jij een tempo en methode vindt die past bij jouw lichaam en jouw situatie. En dat je onderweg de rust bewaart die nodig is om vol te houden.

Afbouwen kan zwaar zijn, soms zelfs heel zwaar, maar het is mogelijk. Velen zijn je al voorgegaan. En elke stap omlaag, hoe klein ook, is een overwinning.

Wat als het niet lukt om af te bouwen met oxycodon

Sommige mensen hebben tijdens het afbouwen van oxycodon veel last van ontwenningsverschijnselen. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Bij een deel van de mensen wordt oxycodon sneller afgebroken dan bij anderen, waardoor er tussen de doseringen steeds opnieuw ontwenningsklachten ontstaan.

Een mogelijkheid is om over te stappen naar een langwerkend middel.

Overstappen naar een ander, langwerkend opiaat

Langwerkende opiaten zijn bijvoorbeeld buprenorfine, Suboxone of methadon. Deze middelen werken van 24 uur tot soms zelfs een week. Ervaringsdeskundigen geven aan dat dit een groot verschil maakt.

Elk middel heeft zijn eigen werking en eigenschappen. Samen met je arts kijk je welk middel het beste bij jou past.

👉 Lees Ervaringsverhalen op Overstappen om af te bouwen

👉 Meer informatie vind je op de pagina's Buprenorfine, Suboxone en Methadon

WELKOM OP HET FORUM

Besloten Forum Opiaten Afbouwen

Opiaten Afbouwen is verhuisd: van Facebook naar een eigen, veilige plek.

Het Forum Opiaten Afbouwen is er voor mensen die opiaten op doktersrecept afbouwen of dat van plan zijn. Een besloten community waar je ervaringen kunt delen, vragen kunt stellen en herkenning vindt bij anderen die écht begrijpen wat je doormaakt.

Rustig. Respectvol. En uiteraard gratis.

👉 Ga naar het Forum Opiaten Afbouwen
om meer te lezen en je aan te melden bij het forum.