_edited_edited.png){kind=small}
Chronische pijn en opiaten
Chronische pijn is zwaar, en opiaten lijken vaak de enige uitweg. Maar bij langdurig gebruik kunnen ze de pijn juist versterken.
Veel mensen merken dit pas na jaren. Op deze pagina lees je waarom pijn door opiaten toeneemt, hoe hyperalgesie werkt, en wat je zelf kunt verwachten als je wilt minderen of stoppen.
Waarom opiaatgebruik pijn verergert
-
Meer pijn door opiaten: hyperalgesie
Het klinkt tegenstrijdig, maar de medicatie die bedoeld is om pijn te verminderen, kan de pijn juist erger maken. Vrijwel iedereen die langdurig oxycodon, fentanyl, morfine of tramadol gebruikt, krijgt hiermee te maken.
De officiële naam voor deze toegenomen pijn is opiaatgeïnduceerde hyperalgesie. Hoe langer het gebruik duurt, en hoe hoger de dosering, hoe sterker de pijngevoeligheid wordt.
De pijn voelt steeds heviger, waardoor de behoefte aan méér pijnstilling juist toeneemt — terwijl dit precies het tegenovergestelde is van wat helpt.
Soms wordt de dosis verder verhoogd, terwijl het juist de opiaten zijn die de pijn erger maken.
Hyperalgesie verdwijnt pas wanneer je helemaal stopt met opiaten. Na het stoppen kan het nog een tijd duren — soms maanden, soms korter — voordat de pijn die door het opiaatgebruik is ontstaan, weer afneemt.
Hoe meer pijn, hoe meer medicatie
"
"Hoe harder de pijn tekeer ging, hoe meer ik snakte naar pijnstilling. Op een gegeven moment zat ik aan het maximum.'
Je kunt een olifant omleggen met wat jij gebruikt', zei mijn apotheker."
-
Extreme pijngevoeligheid door opiaten: allodynie
Extra gevoeligheid voor pijn is een bekende bijwerking van opiaten. In medische termen heet dit allodynie. Dingen die normaal geen pijn doen — zoals kleding of een licht briesje — kunnen plotseling scherp of branderig aanvoelen.
Allodynie houdt zowel de pijn als het opiaatgebruik in stand: hoe hoger de dosering, hoe sterker de gevoeligheid. Wanneer je stopt met opiaten, verdwijnt de allodynie geleidelijk.
Bij de meeste mensen wordt allodynie binnen weken merkbaar minder. Soms duurt het langer — tot enkele maanden — voordat de gevoeligheid helemaal is verdwenen.
Wanneer pijn de dagelijkse realiteit is
Veel mensen met chronische pijn hebben altijd pijn, ook als ze opiaten gebruiken. Naast de oorspronkelijke pijn ontstaan vaak nieuwe klachten, die per dag kunnen verschillen. Het lichaam voelt gespannen, onrustig, overbelast.
Voor veel chronische pijnpatiënten is pijn de dagelijkse realiteit. Het is belangrijk om te benadrukken: deze pijn ís echt.
Deze pijn heeft niets te maken met aanstellen, overdrijven of ‘tussen de oren’. Deze pijn moet serieus genomen worden - want hij hoort erbij.
Als je zo dapper bent om toch te gaan te bouwen, dan moet er tijdens de behandeling heel zorgvuldig rekening gehouden worden met deze pijn.
Diagnose: Aanhoudend pijnsyndroom
Veel chronische pijnpatiënten bewegen door de pijn steeds minder. Dat is een natuurlijke reactie: als bewegen pijn doet, ontwijk je die beweging. Maar door dat vermijden ontstaan verkramping, verstijving en een verslechterde conditie — waardoor de pijn juist toeneemt.
Voor deze combinatie van klachten bestaat inmiddels een officiële diagnose: aanhoudend pijnsyndroom.
Steeds meer revalidatiecentra erkennen dit, en houden er in hun behandeling rekening mee.
Voor patiënten is die erkenning belangrijk: het bevestigt dat de pijn serieus genomen moet worden en dat het niet gaat om inbeelding of gebrek aan wilskracht.
Vermoeidheid
Leven met chronische pijn is ontzettend vermoeiend, zowel lichamelijk als geestelijk. Veel mensen kampen met een voortdurend gebrek aan energie. Angst, spanning en somberheid komen vaak voor.
Wat weinig mensen weten, is dat deze klachten óók bijwerkingen kunnen zijn van opiaten. Bij langdurig gebruik is het bijna niet meer te onderscheiden welke klachten uit jezelf komen, en welke door de medicatie worden veroorzaakt. Alles loopt in elkaar over.
Stoppen is een enorme stap
Ook al zegt de arts dat je je na het afbouwen beter zult voelen en minder pijn zult hebben — zekerheid heb je niet. Het voelt als een sprong in het diepe.
Veel chronische pijnpatiënten zijn al blij als ze een dag hebben met relatief weinig pijn en weinig stress. De gedachte om hun leven overhoop te gooien door te gaan afbouwen is dan geen aantrekkelijk vooruitzicht.
Wist je dat...?
Opiaatgebruik heeft heel veel bijwerkingen; sommige zijn bekend,
andere veel minder. Mensen die langdurig (langer dan een jaar)
piaten gebruiken ervaren veel bijwerkingen, maar ze worden vaak
niet als zodanig erkend.
Dingen die mensen zich afvragen zijn bijvoorbeeld:
-
Hoe kan het dat ik pijn krijg op plekken waar ik nooit eerder pijn had?
-
Kan pijn erger worden door opiaten?
-
Is het mogelijk dat opiaten op den duur niet meer werken?
-
Welke pijn reageert niet op opiaten?
-
Kunnen depressie, angst of paniek door opiaten komen?
Bekijk het overzicht dat wij maakten aan de hand van verhalen van ervaringsdeskundigen.
-
Nieuwe pijnklachten tijdens opiaatgebruik
Soms zonder duidelijke lichamelijke oorzaak
Door opiaatgebruik kunnen er nieuwe pijnklachten ontstaan, vaak op plekken waar je eerder geen pijn had. Nieuwe pijn mag nooit genegeerd worden; een arts moet altijd onderzoeken waar de klacht vandaan komt.
Toch komt het vaak voor dat er na meerdere onderzoeken geen duidelijke oorzaak wordt gevonden. Niet iedere arts denkt daarbij aan opiaten als mogelijke boosdoener.
Zo kan het gebeuren dat je achterblijft met toenemende pijn en veel vragen.
Ervaring: Een slopende zoektocht
"
"... Een slopende zoektocht naar 'de ultieme oplossing' voor mijn pijnklachten. Een tocht langs zo’n dertig behandelloketten... Het levert niets op; het kost veel energie én geld, maar de oplossing blijft uit."
Lees het hele verhaal
Als je langdurig opiaten gebruikt, schakelt het eigen pijnbeheersend vermogen van het lichaam zichzelf uit
-
Een verstoord pijnbeheersingssysteem
Wanneer je langdurig opiaten gebruikt schakelt het eigen pijnbeheersend vermogen van het lichaam zichzelf uit; het doet niets meer. Het lichaam raakt voor pijnstilling compleet afhankelijk van de opiaten. Zo wordt opiaatgebruik een 'onmisbaar' onderdeel van het leven met chronische pijn.
Ga je de opiaten afbouwen, dan moet het eigen pijnbeheersingssysteem weer op gang komen. Zolang dat nog niet gebeurd is, is er weinig tot geen pijndemping. Hoe lang het opstarten duurt is afhankelijk van de duur van het gebruik, de hoogte van de dosering en iemands persoonlijke gezondheidssituatie. Soms kan het maanden duren.
-
Sensitisatie: een overprikkeld pijnsysteem
Mensen die langdurig opiaten gebruiken of al lange tijd pijn hebben, krijgen vaak te maken met sensitisatie. Hierbij raakt het pijnsignaleringssysteem overprikkeld: het blijft in de alarmstand staan en geeft voortdurend pijnsignalen af, ook wanneer de oorspronkelijke oorzaak al verdwenen is.
De pijn voelt echt en is niet te onderscheiden van ‘gewone’ pijn. Lichaam en geest raken uitgeput, omdat de alarmbellen continu afgaan.
Sensitisatie voelt als 'echte' pijn...
maar het is niet echt
Kenmerken sensitisatie
Kenmerken en gevolgen van sensitisatie zijn onder andere:
- Spierspanning
- Verkrampt bewegen
- Verslechterde conditie
- Negatieve emoties ('ik kan dit niet aan')
- Angst om te bewegen
- Neerslachtigheid of depressie
- Stress
- Teveel aandacht gericht op de pijnlijke plek(ken)
- Gedachten als: ‘er is iets ernstigs aan de hand'
Om sensitisatie te verminderen is een pijnprogramma heel helpend. Je leert het zenuwstelsel stap voor stap tot rust te brengen.
Informatie is heel erg belangrijk
Zeker bij extreme pijn of heftige pijnaanvallen is het belangrijk dat je signalen herkent die waarschuwen dat het mis dreigt te gaan.
Ik heb het niet over het herkennen van pijn zelf, maar over het leren koppelen van bepaalde gevoelens en veranderingen aan je medicatiegebruik.
Of je nu aan het afbouwen bent of niet: dit in de gaten houden is altijd belangrijk. Zodat je op tijd kunt bijsturen. Dat je bij een bepaald signaal denkt: hé, nu moet ik opletten.
Het probleem is: als de pijn toeneemt, wordt nadenken steeds lastiger. Je voelt je slecht, je bent minder alert. Je lichaam is bezig met overleven; denken staat even op een laag pitje.
Juist daarom is het verstandig om alle belangrijke informatie over het middel dat je gebruikt (of aan het afbouwen bent) te lezen op momenten dat het wél gaat.
Een voorbeeld:
weet jij waar het kritieke punt ligt bij het afbouwen van oxycodon? Het moment waarop je lichaam ineens anders reageert op een dosisverlaging dan je gewend was...?
Dit informatie vind je in de afbouwgidsen.
👉 Afbouwgids Oxycodon
Chronische pijn? Afbouwen vraagt een speciale aanpak.
Ondanks alles kunnen de meeste mensen, ook chronische pijnpatiënten, gezondheidswinst behalen door af te bouwen. Mensen die hun afbouwtraject hebben afgerond zeggen dat het afbouwen hen ontzettend veel heeft opgeleverd. Meer energie, meer belangstelling voor hun omgeving en ook minder pijn. Meestal voelt men nog wel pijn, maar die is beter te hanteren.
Wanneer je als chronische pijnpatiënt gaat afbouwen, moet dat op een speciale manier gebeuren. Het is niet voldoende om alleen maar de medicatie af te bouwen. Je hebt intensieve begeleiding nodig waarbij zowel aandacht is voor het afbouwen als voor de pijn.
Op de pagina Speciale aanpak chronische pijn lees je hoe een afbouwtraject dat rekening houdt met alles waar je als chronische pijnpatiënt mee te maken hebt eruit ziet.
Afbouwen bij chronische pijn
Chronische pijn kan een struikelblok zijn bij het afbouwen, zowel lichamelijk als geestelijk. Uiteindelijk kan de pijn verminderen wanneer je afbouwt, maar dat kost tijd. Hoe pak je dit aan?
→ Speciale aanpak bij chronische pijn
→ Chronische pijn en opiaten (huidige pagina)
Ervaringen langdurige pijn en opiaatgebruik
