.png){kind=small}
Maagverkleining en opiaten
Jaarlijks kiezen meer dan 12.000 mensen in Nederland voor een maagverkleining, zoals een gastric bypass of een sleeve. De voordelen worden uitgebreid besproken: gewichtsverlies, verbetering van diabetes, meer energie, een betere kwaliteit van leven. Dat deze operatie voor veel mensen daadwerkelijk helpend kan zijn, is waar.
Wat veel minder aandacht krijgt, zijn de blijvende veranderingen in het lichaam die volgen na zo’n ingreep — en de gevolgen daarvan voor medicatiegebruik. Vooral als het gaat om pijnstilling en opiaten.
Veel mensen horen vóór de operatie nauwelijks iets over hoe de opname en werking van medicijnen verandert. En veel artsen weten dit zelf ook onvoldoende. Zij krijgen deze kennis beperkt mee tijdens hun opleiding. Dat is onwenselijk, maar het is wel de realiteit.
Daarom is het des te belangrijker dat je zelf goed op de hoogte bent van wat een maagverkleining betekent voor jouw lichaam en jouw medicatie. Vertrouw niet blindelings op één oordeel, maar blijf zelf meedenken, informatie verzamelen en vragen stellen. Met andere woorden: wees een mondige patiënt.
Na een maagverkleining wordt medicatie sneller door de maag en darmen geleid. De medicijnen worden vaak sneller opgenomen, maar ook sneller afgebroken en uitgescheiden. Hierdoor werken veel middelen korter dan verwacht, minder voorspelbaar en soms heftiger. Wat op papier een normale dosering is, kan in de praktijk te weinig doen — of juist kortdurend te sterk binnenkomen.
Als paracetamol niet meer voldoende is
Na een maagverkleining mogen NSAID’s zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen meestal niet meer gebruikt worden vanwege het risico op maag- en darmbeschadiging. Daarmee blijft er in de praktijk vaak maar één categorie pijnstillers over: opiaten.
En daar begint voor veel mensen een ingewikkeld traject.
Opiaten werken korter dan verwacht
Bij mensen met een maagverkleining werken opiaten korter dan bij mensen zonder maagoperatie.
Een tablet die officieel zes tot twaalf uur zou moeten werken, kan in de praktijk soms maar twee of drie uur verlichting geven — en soms nog korter.
Het gevolg is dat mensen sneller terugkerende pijn ervaren, met pieken en dalen gedurende de dag. Om enigszins stabiel te blijven, is vaker innemen vaak nodig.
Als een arts deze veranderde werking niet herkent, ontstaat al snel het beeld dat iemand “meer nodig heeft”, “slecht reageert” of “hoog zit”. Terwijl het onderliggende probleem eenvoudiger is: het lichaam verwerkt het middel anders.
Een groot deel van de verantwoordelijkheid komt bij de patiënt te liggen
Veel artsen zijn hier niet of nauwelijks op getraind. Dat betekent dat mensen vaak zelf moeten ontdekken wat er gebeurt, zelf moeten bijhouden hoe lang een middel werkt, en zelf moeten aangeven dat hun maagverkleining mogelijk invloed heeft op hun medicatie.
Dat vraagt veel, zeker wanneer je al te maken hebt met pijn, vermoeidheid en lichamelijke klachten.
Vaker innemen vergroot het risico op afhankelijkheid
Niet omdat mensen “zwak” zijn, maar omdat het lichaam steeds opnieuw wordt blootgesteld aan pieken van het middel. Dit geldt zowel voor kortwerkende als voor langwerkende opiaten.
Er wordt soms gezegd dat na een maagverkleining alleen kortwerkende opiaten gebruikt zouden moeten worden. In de praktijk loopt dit echter door elkaar. Langwerkende middelen werken vaak iets langer, maar ook daarbij gaat het meestal nog steeds om uren, geen halve dagen.
Wanneer pijn snel terugkeert, ligt bijnemen voor de hand. En wanneer daar geen goede begeleiding bij is, kan langzaam een patroon ontstaan dat steeds moeilijker te doorbreken is.
Afbouwen vraagt vaak extra maatwerk
Voor veel mensen met een maagverkleining geldt dat afbouwen lastiger kan zijn dan bij anderen. Niet omdat zij het verkeerd doen, maar omdat hun lichaam het middel sneller verwerkt.
Dat betekent dat kleine stapjes en een rustig tempo extra belangrijk zijn. Te snelle afbouw vergroot de kans op hevige ontwenningsklachten en terugval.
Veel mensen realiseren zich achteraf dat ze nooit zijn gewaarschuwd voor deze risico’s. Niet voorafgaand aan de operatie. Niet bij het eerste recept. En vaak ook niet toen de doseringen langzaam opliepen.
Daarom willen we één ding heel duidelijk maken:
Na een maagverkleining vraagt pijnstilling met opiaten om extra kennis, extra voorzichtigheid en goede begeleiding.
Goede begeleiding maakt het verschil
Iemand die meedenkt, samen kijkt naar werkingsduur, innameschema en tempo, en begrijpt dat een maagverkleining invloed heeft op dit hele proces, kan enorm helpen.
Helaas krijgen veel mensen die begeleiding niet vanzelf. Daarom is het belangrijk dat je zelf weet waar je op moet letten, vragen durft te stellen en je ervaringen serieus neemt.
Heb jij een maagverkleining gehad én gebruik je medicatie tegen epilepsie?
Heb je in het verleden epileptische aanvallen gehad?
Of komt epilepsie voor in jouw familie?
Dan is het belangrijk om te weten dat je in een extra risicosituatie zit.
Na een maagverkleining kan de opname van anti-epileptica veranderen.
Daarnaast kan te snel afbouwen van opiaten een epileptische aanval uitlokken.
Op een aparte pagina leggen we uit waar je op moet letten en hoe je deze risico’s zoveel mogelijk kunt voorkomen, met name door extra controles en door alert te blijven op veranderende omstandigheden, zolals gewichtsverlies of veel aankomen.
👉 Lees hier verder: Epilepsie en medicijngebruik na een maagverkleining
Heb je nog nooit iets hierover gehoord van je arts? Dat kan. Heel veel artsen weten dit niet. Maar deze informatie is voor jou heel erg belangrijk om te weten.
Belangrijke waarschuwing bij epilepsie (of aanleg daarvoor)
Afbouwen vraagt vaak extra maatwerk
Voor veel mensen met een maagverkleining geldt dat afbouwen lastiger kan zijn dan bij anderen. Dat komt omdat hun lichaam het middel sneller verwerkt.
Dat betekent dat kleine stapjes en een rustig tempo extra belangrijk zijn. Te snelle afbouw vergroot de kans op hevige ontwenningsklachten en terugval.
Veel mensen realiseren zich achteraf dat ze nooit zijn gewaarschuwd voor deze risico’s. Niet voorafgaand aan de operatie. Niet bij het eerste recept. En vaak ook niet toen de doseringen langzaam opliepen.
Daarom willen we één ding heel duidelijk maken:
Na een maagverkleining vraagt pijnstilling met opiaten om extra kennis, extra voorzichtigheid en goede begeleiding.
Het “beste opiaat” na een maagverkleining..?
Mensen met een maagverkleining gebruiken in de praktijk allerlei verschillende opiaten: oxycodon, tramadol, morfine, fentanyl, buprenorfine en combinaties daarvan. Welke “het beste” is, blijkt niet eenduidig te zeggen.
Wat voor de één werkbaar is, kan voor de ander totaal niet functioneren. De reden is simpel: door de veranderde opname na een maagverkleining reageert ieder lichaam anders op dezelfde medicatie.
Sommige mensen blijven zoeken naar iets dat nét iets langer werkt, nét iets minder pieken geeft, nét iets meer rust brengt. Dat is geen verslavingsgedrag. Dat is overleven met een systeem dat niet goed is afgestemd op hun lichaam.
Vele anderen hebben zich neergelegd bij de situatie, proberen er het beste van te maken.
Hun gezondheidsevenwicht is soms zo wankel dat ze bang zijn om te veranderen. En dat is begrijpelijk.
Ondertussen hebben natuurlijk ook mensen met een maagverkleining te maken met de nadelen van opiaatgebruik op de langere termijn.
Soms kan opiaatgebruik je meer ellende opleveren dan je denkt.
Het kan verstandig zijn om hier wat over te lezen. Want dit zijn zaken die niet algemeen bekend zijn. Maar voor jou zijn ze potentieel heel belangrijk.
👉 Chronische pijnen opiaatgebruik
👉 Chronische pijn, toch afbouwen
👉 Oxycodon Afbouwgids
👉 Fentanyl afbouwgids
👉 Tramadol Afbouwgids
Ontwenning
Veel mensen verkeren een groot gedeelte van de dag in ontwenning.
Het zijn natuurlijk de mensen met ernstige complicaties na een maagverkleining die de meeste opiaten gebruiken.
Voor sommigen is het een voortdurende worsteling met pijn, pijnstilling en proberen nog wat van het leven te maken.
Sommigen slikken stevig door, met alle nare gevolgen op de lange termijn van dien, Om toch hun leven te kunnen leiden..
Anderen slikken zo min mogelijk en nemen de pijn en eventuele ontwenningsverschijnselen voor lief.
Momenten dat de medicatie goed werkt worden gebruikt om iets leuks te doen, of iets belangrijks. En daarna zoekt men weer de bank op.
Pleisters: soms rustiger, maar niet probleemloos
Vanuit logisch oogpunt lijken pleisters een aantrekkelijke optie. Ze geven de medicatie geleidelijk af via de huid en omzeilen de maag en darmen. Voor sommige mensen geeft dit inderdaad meer stabiliteit dan telkens tabletten slikken.
Tegelijk zien we dat pleisters ook hun eigen aandachtspunten hebben. Sommige mensen krijgen huidreacties of allergische klachten. Anderen merken dat de werking wisselt.
Bij fors of snel gewichtsverlies kan de opname van een pleister veranderen. De vetlaag onder de huid wordt dunner, waardoor een pleister soms sterker of sneller kan gaan werken. Dat vraagt om alertheid en zo nodig herbeoordeling van de dosering.
Dit betekent niet dat pleisters “slecht” zijn. Het betekent dat ze, net als alle andere vormen, zorgvuldig gebruikt en gevolgd moeten worden.
Het echte probleem: iedereen wordt langs dezelfde meetlat gelegd
Wat we helaas vaak zien, is dat mensen met een maagverkleining in de praktijk behandeld worden alsof hun lichaam hetzelfde werkt als dat van iemand zonder operatie.
Er wordt weinig onderscheid gemaakt.
Er wordt zelden rekening gehouden met snellere opname, kortere werking of grotere schommelingen.
Gevolg: mensen met een maagverkleining belanden net zo makkelijk in harde afbouwtrajecten, detoxprogramma’s of klinieken waar in korte tijd grote stappen worden gezet.
Voor iemand met een veranderd lichaam kan dat ronduit gevaarlijk zijn.
Niet omdat die persoon “zwakker” is.
Maar omdat het lichaam anders reageert.
Mensen met een maagverkleining zijn extra kwetsbaar
Wie een maagverkleining heeft ondergaan en opiaten gebruikt, heeft in feite een dubbele kwetsbaarheid:
Een lichaam dat medicatie anders verwerkt
En een zorgsysteem dat daar vaak onvoldoende rekening mee houdt
Dat vraagt om maatwerk, voorzichtigheid en tijd. Geen standaardprotocollen. Geen snelle detox. Geen brute schema’s.
Ervaringen: maagverkleining en afbouwen
In onze verzameling Ervaringsverhalen staan 14 verhalen van mensen die een maagverkleining hebben ondergaan.
Bij sommigen ging het afbouwen redelijk, andere hebben er keihard voor moeten vechten. Sommigen hebben afgebouwd tot nul, anderen, lukte het niet.
Afbouwen lukt bij mensen met een maagverkleining vaak het beste als het langzaam, in kleine stappen en met ruimte voor pauzes gebeurt.
